"Αξυγιαδέ": Μια παράφορη ιστορία αγάπης - Η όμορφη Βελίνκω και η σφαγή των Προξένων

 
3/3/2026

Στην Θεσσαλονίκη, όταν ακόμα βρισκόταν υπό τον τουρκικό ζυγό και οι σλαβοβούλγαροι ζητούσαν να την αρπάξουν από τους Έλληνες, και πριν ακόμα ξεσπάσει επισήμως ο Μακεδονικός Αγώνας, συνέβη μια παράφορη ιστορία αγάπης που έγινε αφορμή, στα 1876, να κινδυνέψει

ολόκληρη η πόλη, αφού ο τουρκικός όχλος ξέσπασε σε ταραχές με αποκορύφωμα την σφαγή των Προξένων Γαλλίας και Γερμανίας. Όλα ξεκίνησαν εξαιτίας μιας πανέμορφης Ελληνίδας... 

Τα χρόνια εκείνα στη Βογδάντσα Γευγελής η πεντάμορφη και πεταχτούλα Βελίνκω ξετρέλλαινε με τα κάλλη της τα παλληκάρια. Αναρίθμητα έπεφταν θύματα στη σαγήνη της κι ανάμεσά τους ο τούρκος Αλής μάταια την θερμοπαρακαλούσε να αλλαξοπιστήσει, για να την κάνει ταίρι του. Ώσπου ένα βράδυ με τους φίλους του Γιουσούφ και Μεχαρέμ την έκλεψαν και πήραν το τραίνο για τη Θεσσαλονίκη. 

Το χωριό αναστατώθηκε. Ο σταθμάρχης τηλεγράφησε στο συνάδελφό του Καράσσο, να κινήσει γη και ουρανό και να σώσει τη νέα, σαν θα ΄φτανε στη Θεσσαλονίκη. Εκείνος ζήτησε τη βοήθεια του Προξένου Αμερικής Περικλή Χατζηλαζάρου, που πλήρωσε τους Λάζαρο Καψομάλλη και Τζώρτζη Τζεννούδα και κατά την αποβίβασή της την άρπαξαν και εξαφανίστηκαν. 

Ο Αλής, ο Γιουσούφ κι ο Μεχαρέμ φέρνοντας βαριά την προσβολή κατήγγειλαν το γεγονός στον Βαλή και περιδιαβαίνοντας τα καπηλειά ξάναβαν τον φανατισμό των τούρκων. Σαν εξαγριώθηκε ο όχλος, πολιόρκησε το αμερικανικό προξενείο και με σφιγμένες γροθιές, λιθοβολισμούς και φοβέρες απαιτούσε την επιστροφή της χριστιανής, η οποία τάχα "...ποθούσε να βαδίσει εις την ευθείαν οδόν της σωτηρίας, αλλ΄ ηθέλησαν να την εμποδίσουν...", όπως έλεγε στο τηλεγράφημά του στην Υψηλή Πύλη ο Βαλής. 

Καθώς οι ταραχές κλιμακώνονταν, το προξενικό σώμα συσκέφτηκε κι ομόφωνα αποφάσισε να διαμαρτυρηθεί. Για το λόγο αυτό κατέφθασαν πρώτοι στο Διοικητήριο ο Πρόξενος της Γαλλίας Ιούλιος Μουλέν και της Γερμανίας Ερρίκος Άμποτ. Όμως η ώρα περνούσε κι οι άλλοι συνάδελφοί τους δεν φαίνονταν. Για ν΄ αποφύγουν λοιπόν τον μαινόμενο όχλο, αποφάσισαν να ζητήσουν άσυλο στο διπλανό τέμενος Σαατλί. Ήταν η μοιραία γι΄ αυτούς μέρα της 23ης Απριλίου του 1876.

Τα πλήθη τυφλωμένα από πάθος, χωρίς οίκτο και έλεος, όρμησαν εναντίον τους με τσεκούρια και μπαλτάδες, τους κατακομμάτιασαν  και σκορπίστηκαν με αλαλαγμούς ζητώντας νέα θύματα στ΄ άλλα προξενεία. Η Θεσσαλονίκη θα θρηνούσε πολλούς επισήμους νεκρούς τη μέρα εκείνη, αν δεν προλάβαιναν οι προξενικές φρουρές να τους αναχαιτίσουν κι αν δεν κατέπλεαν στο λιμάνι ξένα πολεμικά πλοία μεταξύ των οποίων τα ελληνικά "Σαλαμίνα" και "Βασιλεύς Γεώργιος".

Η είδηση της σφαγής δημιούργησε στην Ευρώπη μεγάλο σάλο. Οι κυβερνήσεις ζητούσαν τιμωρία των ενόχων. Κι ο σουλτάνος κάτω απ΄ την γενική κατακραυγή έπαυσε τον Διοικητή Θεσσαλονίκης και διόρισε στη θέση του τον στρατηγό Εσρέφ, ενώ απαγχονίζονταν δύο αθώοι γύφτοι, τάχα σαν υπαίτιοι των γεγονότων. 

Όσο για την πέτρα του σκανδάλου Βελίνκω, πάνω στην αναταραχή όλοι την ξέχασαν. Έτσι βρήκε τον καιρό να επιστρέψει κοντά στους δικούς της, όπου παντρεύτηκε κι έζησε ως τα βαθιά γεράματα, την δε περιπέτειά της ο Πιέρ Λουί την έκανε μυθιστόρημα με τίτλο: "Αξυγιαδέ". 

Πηγές: Περιοδικό Ελληνίδων Βορείου Ελλάδος αρ. 34. "Μακεδονικόν Ημερολόγιον" 1976 σελ. 38. "Παλαιά Θεσσαλονίκη" Α. Μεταλλινού-Τσιώμου σελ. 192 (εξ ιστορικού σημειώματος Κ. Βατικιώτου, αυτόπτου μάρτυρος). "Η Μακεδόνισσα στο Θρύλο και στην Ιστορία", έρευνα-καταγραφή Αθηνάς Τζινίκου-Κακούλη. Η φωτογραφία δημιουργήθηκε με την βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης.