Το φτύσιμο στον πολιτισμό, τη θρησκεία και την Αρχαία Ελλάδα

 
17/5/2026

Το φτύσιμο, είναι μια πράξη με κοινωνικές και θεολογικές προεκτάσεις που χάνονται στον χρόνο. 

Γράφει η Μαρία Σκαμπαρδώνη

Το φτύσιμο σε προσωπικό και δημόσιο επίπεδο συνδέεται με την έντονη αποδοκιμασία, είτε σε πρόσωπα του δημόσιου βίου ή άτομα που κατηγορούνται για κολασμένες και αξιοκατάκριτες πράξεις. Φυσικά, μπορεί να φτύσουμε χωρίς παραγωγή σάλιου απλά για να δείξουμε χαρά για την εμφάνιση κάποιου ή όταν επιθυμούμε να τον ξεματιάσουμε!

Από τότε που ο άνθρωπος έχει σιελογόνους αδένες παράγει σάλιο.  Το σάλιο κανονικά το καταπίνουμε, υπάρχουν όμως και φορές που το φτύνουμε. Αυτό το έκκριμα δε χρησιμοποιείται μόνο για να μαλακώσει η τροφή, αλλά και για να προσβάλλει έναν άνθρωπο. Η πράξη του φτυσίματος, διαχρονικά, έχει συνδεθεί με υποτίμηση, απαξίωση, αποδοκιμασία.  Η απαξιωτική αυτή κίνηση φέρει κοινωνική αποδοκιμασία, σπανιότερα προσφέρει ξέσπασμα του προσωπικού και κοινωνικού αναβρασμού, το οποίο φανερώνει το ότι ο άνθρωπος κρύβει μέσα του και επιθετικότητα η οποία όταν προκληθεί, μπορεί να εκδηλωθεί. 

Το να φτύνεις στην εποχή μας θεωρείται πράξη αγενής και κοινωνικά κατακριτέα, η οποία αποδοκιμάζεται. Η μεγαλύτερη απαξίωση του άλλου θεωρείται το φτύσιμο, τόσο με την εκφορά της ίδιας της λέξης όσο και με το κυριολεκτικό φτύσιμο. Στη λαϊκή γλώσσα το φτύσιμο χρησιμοποιείται για να περιγράψει την περιφρόνηση και την ερωτική απόρριψη. Είναι μία ακόμα βίαιη εκτόνωση του αφιλτράριστου ψυχικού βρασμού, η οποία εκλογικεύεται και ελέγχεται μέσα στη συμμόρφωση με κυρίαρχους κοινωνικούς κανόνες.

Στο Χριστιανικό κόσμο συνηθίζουν οι πιστοί να φτύνουν όταν επιθυμούν ένα πρόσωπο ή αντικείμενο να παραμείνει προστατευμένο από την επιρροή του Κακού. Ωστόσο, θεολογικά η πράξη του φτυσίματος θεωρείται υποτίμηση του ανθρώπινου προσώπου.

Στην Καινή Διαθήκη, βλέπουμε τον Ιησού Χριστό να φτύνει για μία και μοναδική φορά όταν φτύνει για να ανακατέψει το σάλιο με το χώμα και να πλάσει έναν πηλό για να τον τοποθετήσει στα μάτια του εκ γενετής τυφλού, όπως διαβάζουμε στο Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο. Αυτή η πράξη αποσκοπούσε στο να υπενθυμίσει ότι ο άνθρωπος είναι πλασμένος από χώμα, αυτή είναι η γενέτειρα και ο τόπος στον οποίο το σαρκίο του θα επιστρέψει.

Το φτύσιμο θα γινόταν ακόμα μία περίεργη και αντικοινωνική συνήθεια του μεγάλου μας αρχαίου φιλοσόφου Διογένη.

Ο Διογένης ο Κυνικός που έμεινε αθάνατος για την περιφρόνησή του στα πλούτη και τον κοινωνικό ευπρεπισμό, συνήθιζε να επιδεικνύει την περιφρόνησή του με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο. Ο άνθρωπος που περιφρόνησε τη δόξα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, είχε τη συνήθεια να φτύνει και να αυτοϊκανοποιείται μπροστά στο έντρομο πλήθος που έμενε έκπληκτο από την απουσία τρόπων και την επικίνδυνη αυθορμησία του.

Όταν κάποτε ένας πλούσιος τον προσκάλεσε σε ένα επίσημο γεύμα, έθεσε ως όρο στον Διογένη ότι δε θα έφτυνε ποτέ για το χρονικό διάστημα που θα έμενε στο σπίτι του. Ωστόσο, αν και εκείνος έδωσε το λόγο του, δε δίστασε να φτύσει στο πρόσωπο έναν.... υπηρέτη που τον καλησπέρισε.

Όταν ρωτήθηκε, ο Διογένης απάντησε διακριτικά με τον κυνισμό που τον διέκρινε: "υποσχέθηκα ότι δε θα φτύσω στο πάτωμα, όχι στο πρόσωπο"!

Αυτά από την πρώτη μεγάλη μορφή της αναρχίας στην αρχαιότητα που απέρριψε τις κοινωνικές συμβάσεις, το φτύσιμο ήταν πράξη απαξίωσης των κοινωνικών συμβάσεων και της τυπικής ευγένειας την οποία ο ίδιος θεωρούσε τις περισσότερες φορές ψεύτικη. 

Σ.Σ Την φωτογραφία εξωφύλλου είδαμε στο pieriasport.gr & Πηγή