Μακεδονικός Αγώνας: Ο 20χρονος Άρμεν Κούπτσιος απαγχονίστηκε, ο Χρήστος Βογιατζής, πρωτοπαλίκαρο της Προσοτσάνης, έμεινε πάμφτωχος

Ένοπλο τμήμα καπετάν Τσιάρα

4/12/2023

Μάχες, αίματα, αγωνίες, δάκρυα, φόβοι, όπλα, προδοσίες, ύπουλες επιθέσεις, απαγχονισμοί, περιφρόνηση από το κράτος των Αθηνών, πείνα, δίψα, ΚΑΙ, μία ακατάβλητη ανάγκη για Λευτεριά! Ήταν τότε που οι Έλληνες έδιναν την ζωή τους ανιδιοτελώς για την μία και μοναδική Μακεδονία μας!...

Οι Έλληνες έκαναν τα αδύνατα δυνατά, για να αντιμετωπίσουν του Τούρκους και τους Βούλγαρους κομιτατζήδες στην Μακεδονία. Οργάνωσαν αντάρτικα σώματα και πάλεψαν σαν λιοντάρια για την πολυπόθητη Λευτεριά. Όρμησαν μπροστά, χτυπήθηκαν, ηττήθηκαν, μα δεν εγκατέλειψαν ποτέ τον Αγώνα. Οργανώθηκαν ξανά και ξανά, μέχρι την οριστική Νίκη. Για μια τέτοια οργανωμένη προσπάθεια διαβάζουμε στο βιβλίο του Άγγελου Κ. Ανεστόπουλου, «Ο Μακεδονικός Αγών 1903-1908». Ο συγγραφέας αναφέρει:

«Πρόεδρος της Επιτροπής Αμύνης Προσοτσάνης ορίστηκε ο Παππούλης Γεώργιος, Γραμματέας ο Αδάμ Μακρής και Ταμίας ο Παπαδημήτρης Βογιατζής. Τον τελευταίο, διόρισε ο Μητροπολίτης Δράμας Χρυσόστομος, διδάσκαλο στον Βώλακα ενώ αργότερα τον χειροτόνησε Αρχιμανδρίτη, χρησιμοποιήθηκε δε ως πράκτορας και γραμματέας της Επιτροπής Αμύνης. Στην ομάδα εκτελεστών είχαν αναλάβει οι: 1) Χρήστος Βογιατζής Νάκος, 2) Ιωάννης Μίντσης, 3) Ευστάθιος Τέγος, 4) Στέργιος Καραΐσκου, 5) Στέργιος Σακάρης, 6) Κωνσταντίνος Παράσχου, 7) Κωνσταντίνος Παπάζογλου, 8) Κωνσταντίνος Κίτσος, 9) Αβραάμ Τσάλας, 10) Νικόλαος Αστεριάδης.»

Άρμεν Κούπτσιος

 Σε αυτές τις ομάδες εκτελεστών άνηκε και η ηρωικότερη και τραγικότερη μορφή του Αγώνα στην Δράμα, ο Άρμεν Κούπτσιος. Παρόλο το μικρό της ηλικίας του είχε γίνει ο φόβος και ο τρόμος των Βουλγάρων πρακτόρων που κινούνταν στην περιοχή. Η αποστολή που του ανατέθηκε να σκοτώσει μαζί με τους συντρόφους του Χρήστο Βογιατζή (Προσοτσάνη) και Πέτρο Μάντζα (Παλαιοχώρι Καβάλας) τον περιβόητο κομιτατζή Πλάτσεφ, στάθηκε μοιραία. Κατορθώνουν να σκοτώσουν τον Πλάτσεφ αλλά κατά την φυγή τους ο Άρμεν δεν κατορθώνει να διαφύγει και συλλαμβάνεται από Τούρκους. Αφού φυλακίζεται οδηγείται στην Θεσσαλονίκη όπου δικάζεται και καταδικάζεται σε θάνατο.

Ο απαγχονισμός του θα γίνει στις 14 Σεπτεμβρίου του 1907, σε ηλικία 20 ετών, στην κεντρική πλατεία της Δράμας. Οι δυο σύντροφοί του καταφεύγουν μετά από περιπέτειες στα ελληνικά ένοπλα τμήματα που έχουν κάνει την εμφάνιση τους στο Παγγαίο και στο Μενοίκιο όρος.

Ο Χρήστος Βογιατζής (καπετάν Νάκος) θα γίνει υπαρχηγός στο σώμα του καπετάν Τσάρα, με τον οποίο γνωρίζεται από πριν. Ο καπετάν Τσάρας με το όνομα Στρατής Σπληναρίδης εμφανίζεται στην Προσοτσάνη και διορίζεται Διευθυντής του Σχολείου. Η πραγματική του ιδιότητα είναι Ανθυπολοχαγός του ελληνικού στρατού και το όνομα του Κωνσταντίνος Νταής. Από την θέση αυτή θα οργανώσει καλύτερα τον αγώνα της Προσοτσάνης και της γύρω περιοχής. Αργότερα όταν οι κινήσεις του έγιναν αντιληπτές από τους Τούρκους αναγκάστηκε να βγει στο βουνό και να συγκροτήσει το σώμα του με το ψευδώνυμο καπετάν Τσάρας.

Καπετάν Τσάρας (Κων/νος Νταής)

Το πρώτο σώμα που βγήκε στο βουνό ήταν του καπετάν Δούκα, από τις Σέρρες, στο οποίο υπαρχηγός ήταν ένας ακόμα της ομάδας εκτελεστών και στενός συνεργάτης του Άρμεν, ο Δημήτρης Βοζίκης από την Καλλιθέα. Ο Βογιατζής και ο Βοζίκης ήταν επικηρυγμένοι από τους Τούρκους με 900 τουρκικές λίρες ο πρώτος και 150.000 λέβα ο δεύτερος.

Εκτός από αυτά τα δύο σώματα υπήρχαν και άλλα με λιγότερο γνωστούς αρχηγούς. Τα ελληνικά ανταρτικά σώματα ήταν ολιγομελή δεν ξεπερνούσαν τα 15 μέλη. Η δράση τους κάλυπτε όλη την περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και έπαιρναν εντολές από τα Προξενεία Καβάλας και Σερρών.

Στο επίσημο κατάλογο των Μακεδονομάχων όπως εκδόθηκε από την Εταιρία Μακεδονικών Σπουδών αναφέρονται τα ονόματα των Αγωγιάτη Απόστολου, Βεργίδη Πασχάλη, Βογιατζή Χρήστου, Βογιατζή Δημήτρη ιερέα, Βουλτσιάδη Λεωνίδα, και Βλαχάτση (Βλαχτά) Θεόδωρου. Δεν ήταν βέβαια μόνο αυτοί, ήταν και πολύ άλλοι, εκατοντάδες, που πρόσφεραν πολύτιμες υπηρεσίες στον αγώνα.

Ιδιαίτερη μνεία, σε όλη την επίσημη βιβλιογραφία, γίνεται για τον Προσοτσανιώτη Μακεδονομάχο Χρήστο Βογιατζή: ο Άγγελος Ανεστόπουλος περιγράφει την συνάντηση τους το 1967:

«Ιδιαιτέρως εξαιρετική δράση στον αγώνα παρουσίασε ο Μακεδονομάχος Χρήστος Βογιατζής, καπετάν Νάκος όπως τον ξέρουν οι κάτοικοι... Η ζωή του είναι η ίδια, όπως όταν ήταν πολεμιστής από απόψεως ανέσεων. Τον βρήκα καθισμένο επί της πτωχικής του κλίνης και του φίλησα το χέρι από σεβασμό και θαυμασμό διότι αντίκρισα ένα γίγαντα και υπερήφανο πολεμιστή. Είχα εκ των προτέρων συστάσεις περί τη δράση του στον Μακεδονικό αγώνα.

Όταν του αποκάλυψα τον σκοπό της επισκέψεώς μου, το άλλοτε άγριο θηρίο του Μακεδονικών βουνών, το φόβητρο των Βουλγάρων κομιτατζήδων, δάκρυσε από συγκίνηση αναπολώντας τις ημέρες εκείνες των Εθνικοαπελευθερωτικών αγώνων, που νύχτα και μέρα αγωνίζονταν για τη διάσωση του Ελληνισμού από τα Σλαβικά κύματα που έρχονταν συνεχώς από τον βορρά. Ο Μακεδονομάχος Βογιατζής δεν ήταν ένας απλός αντάρτης, ήταν το πρωτοπαλίκαρο της Προσοτσάνης. Οι Βούλγαροι κομιτατζήδες και οι εξωμότες όταν τον έβλεπαν από ένα χιλιόμετρο μακριά γύριζαν πίσω αποφεύγοντας να τον συναντήσουν διότι ήξεραν ότι έχουν να κάνουν με τον βουλγαροφάγο καπετάν Νάκο. Η υπηρεσία που προσέφερε στον αγώνα ήταν πολύπλευρος. Πολεμιστής στο Σώμα, οδηγός, εκτελεστής, σύνδεσμος και ότι του επιφόρτιζε το Ελληνικό Προξενείο. Τον ρώτησα αν έχει κανένα παράπονο και μου απάντησε: «και να έχω παράπονο δεν φταίει η πατρίδα μου, φταίει ο πρόεδρος που είχαμε στη Δράμα, που δεν ενδιαφέρθηκε να πάρω κλήρο και ότι έδωσε στους άλλους η πατρίδα. Εγώ όταν πολεμούσα νύχτα και ημέρα τους κομιτατζήδες, δεν πολέμαγα για να αμειφθώ εν καιρώ. Πολέμαγα για την ελευθερία της πατρίδος μας, της Μακεδονίας, από την Τουρκική τυραννία και τη Βουλγαρική επιδρομή. Είμαι ευτυχισμένος διότι έζησα να δω την πατρίδα ελεύθερη και δοξασμένη».

Έφυγα, αποχαιρετώντας τον σεβάσμιο πολεμιστή του Μακεδονικού αγώνα διαλογιζόμενος, γιατί το Κράτος να μη δώσει μια μικρή σύνταξη στους πολεμιστές του Μακεδονικού αγώνα που θυσίασαν τα πάντα για τη διάσωση του Ελληνισμού της Μακεδονίας; Αναφέρει στο βιβλίο του ο Ανεστόπουλος.

Σώμα Καπετάν Δούκα

 Η πατρίδα μας ουδέποτε πρέπει να ξεχνά τα τέκνα της που θυσιάστηκαν για το μεγαλείο της και την τιμή της.

Στη συντριπτική πλειοψηφία τους οι γηγενείς Μακεδόνες ήρωες και μάρτυρες του Αγώνα βυθίσθηκαν στη λησμονιά και αφέθηκαν άγνωστοι έως και τις μέρες μας.

Το τέλος του ένοπλου αγώνα σηματοδοτεί η επικράτηση των Νεότουρκων και η γενική αμνηστία που δόθηκε, μαζί με τις υποσχέσεις για ισοτιμία και ισονομία στην αντιμετώπιση των κατοίκων της Μακεδονίας. Ο αγώνας όμως των Ελλήνων της Μακεδονίας για ελευθερία δεν σταμάτησε παρά μόνο όταν με τους Βαλκανικούς πολέμους ήρθε η πολυπόθητη ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ.

Αυτός είναι ο Μακεδονικός Αγώνας στο βάθος του ιστορικού χρόνου και στα άδυτα των ελληνικών αξιών. Αυτός ο Αγώνας, ωστόσο, υποτιμήθηκε, παρασιωπήθηκε και παραποιήθηκε όσον κανείς  άλλος επί τόσο πολύ χρόνο από το επίσημο Κράτος και την πρωτεύουσά του – το κέντρο όλων των αποφάσεων. Τσιμουδιά στα σχολειά όταν ήμασταν παιδιά. Απόσπασμα άρθρου - Πηγή

Τσιμουδιά και σήμερα για την αιματοβαμμένη Μακεδονία μας, που προδόθηκε με την υπογραφή της ψευδοσυμφωνίας των Πρεσπών, και είναι, ξανά, υποτιμημένη και περιφρονημένη από το κράτος των Αθηνών.