Ζώης Καπλάνης, 20 Δεκεμβρίου 1806: Ο πρώτος Εθνικός Ευεργέτης μας που έζησε σαν μοναχός, πονώντας για την μάνα πατρίδα

 

20/12/2024

Ζώης Καπλάνης, ένας ωραίος Έλληνας που θα έπρεπε να είναι παράδειγμα προς μίμηση! Και όμως, λησμονημένος κείτεται κι αυτός στις σελίδες της ιστορίας μας, αφού όμως πρώτα άφησε στην Ελλάδα τεράστια χρηματικά ποσά!...

Γεννήθηκε το 1736 στο Γραμμένο της Ηπείρου, χωριό που δεν ξέχασε ποτέ, όπου κι αν τον οδήγησε η ζωή.

Η παιδική του ηλικία ήταν γεμάτη στεναχώριες, βάσανα, θανάτους, φτώχεια. Μικρός έχασε την μάνα του, ο πατέρας του Κωνσταντίνος αργότερα ξαναπαντρεύτηκε, μα η μητριά του ήταν κακιά. Όταν ο πατέρας του άφησε την τελευταία του πνοή, ο Ζώης δεν μπόρεσε να αντέξει την βαναυσότητα της μητριάς του και έφυγε από το χωριό.

Από την φτώχεια στον πλούτο, ο Ζώης ποτέ δεν ξέχασε την πατρίδα του

Ο νεαρός Ζώης πήγε στα Ιωάννινα για να βρει καλύτερη τύχη. Εκεί γνώρισε τον γουνέμπορο Παναγιώτη Χατζηνίκο, επίσης εθνικό ευεργέτη, και αυτή η γνωριμία άλλαξε ολόκληρη την ζωή του! Κοντά τον Χατζηνίκο, ξεκίνησε με χειρωνακτικές εργασίες, μετά έγινε υπάλληλος και τελικά αναδείχθηκε σε συνεταίρο του!

Ανήσυχο πνεύμα, ο Ζώης Καπλάνης, εργατικός, με πνευματική οξυδέρκεια, πείσμα και επιμονή. Κατάφερε να οδηγήσει την επιχείρηση του Χατζηνίκου, έδρα της οποίας ήταν το Βουκουρέστι, σε μεγάλες επιτυχίες και παράλληλα έκτιζε και την δική του τεράστια περιουσία. Το 1771 εγκαταστάθηκε στην Μόσχα, που έγινε πια το κέντρο των επιχειρηματικών του δραστηριοτήτων.

Ωστόσο, ο Ζώης Καπλάνης δεν έζησε μέσα στην χλιδή και στην ηθική αποχαύνωση. Αντίθετα επέλεξε να παραμείνει, παρά τα πλούτη του, λιτοδίαιτος και ευσεβής. Ζούσε σαν μοναχός, και το υψηλό αίσθημα πατριωτισμού και αγάπη του για την ελληνική παιδεία, ήταν πάντα οι φωτεινοί οδηγοί στην ζωή του.

Βοηθούσε πάντα οικονομικά την μητέρα πατρίδα που υπέφερε τα πάνδεινα από τον τουρκικό ζυγό.

Όχι αδίκως, ήταν ο πρώτος που του αποδόθηκε ο υψηλός τιμητικός τίτλος του Εθνικού Ευεργέτη. Το 1797 ανέγειρε στα Ιωάννινα την «Καπλάνειο Σχολή», την οποία γέμισε με πλήθος βιβλίων και παράλληλα την ενίσχυε οικονομικά. Στην διαθήκη του όρισε να πάνε μεγάλα ποσά στις Σχολές της Πάτμου και του Αγίου Όρους. Έδωσε τεράστιο χρηματικό ποσό για το Νοσοκομείο των Ιωαννίνων, καθώς και για άλλα ευαγή ιδρύματα και για κοινωφελείς σκοπούς.

Αξίζει να σημειωθεί ότι προσέφερε σημαντικό χρηματικό ποσό στο Βασιλικό Ορφανοτροφείο της Μόσχας, υπό τον όρο όμως οι τόκοι από την εκμετάλλευση αυτού του ποσού να αποστέλλονται στους επιτρόπους των εκκλησιών των Ιωαννίνων, οι οποίοι με την σειρά τους θα βοηθούσαν τους φτωχούς της ιδιαίτερης πατρίδας του, του Γραμμένου, αλλά και της Ζοντίλας, του χωριού της μάνας του.

Στις 20 Δεκεμβρίου του 1806, ο Ζώης Καπλάνης άφησε την τελευταία του πνοή στην Μόσχα. Ήταν 70 χρονών και είχε διάγει μία ενάρετη ζωή, με βασικό του μέλημα να βοηθάει πάντα την Ελλάδα και τους χιλιοβασανισμένους του συμπατριώτες.

Ο Ζώης Καπλάνης ήταν ένας ωραίος Έλληνας, γιατί κατάφερε να υπερκεράσει όλες τις δυσκολίες της ζωής του και να αποκτήσει χρήματα που τα πρόσφερε στην πατρίδα. Δικαίως έγινε επισήμως ο πρώτος Εθνικός Ευεργέτης μας, και θα έπρεπε να είναι παράδειγμα προς μίμηση. Δυστυχώς, το αντίθετο ισχύει σήμερα. Οι πλούσιοι Έλληνες δεν είναι ωραίοι, εργάζονται εις βάρος του Ελληνικού Έθνους κι αν κάποια στιγμή δώσουν χρήματα στον λαό, το πράττουν με ιδιοτέλεια. Το λιγότερο που μπορούν να κερδίσουν είναι οι φοροαπαλλαγές… (Φωτογραφία:wikipedia)