Η τιμή στους προγόνους μας - Είναι καθήκον όλων μας και όχι μόνο των ράθυμων βολεμένων

 

 19/7/2026

Όταν ήμουνα μικρός περπατώντας στον κεντρικό δρόμο του χωριού μας, πάντα μου προξενούσαν απορία οι πινακίδες σε τοίχους σπιτιών, που έγραφαν: «Λεωφόρος Ταγματάρχου Γεωργίου Καραθανάση».

Όχι γιατί αναρωτιόμουνα για το ποιος ήταν ο Καραθανάσης, αλλά με ξένιζε ο χαρακτηρισμός Λεωφόρος.

Του Ιωάννη Ε. Κορέλη

Το 1990 σ’ ένα ταξίδι μου στη Μικρά Ασία σχεδίασα να επισκεφθώ το Κάλε Γκρότο. Ήταν ένα πετρώδες χαμηλό βουνό, μέρος μιας σειράς από όμοιους πέτρινους όγκους κοντά στην Άγκυρα. Ήθελα να δω πού ακριβώς σκοτώθηκε πολεμώντας το 1922, ένας χωριανός μας. Εκεί είχε αφήσει την τελευταία του πνοή για το όραμα της Ιωνίας, ο Γεώργιος Καραθανάσης. Σχεδόν εκατό χρόνια μετά, οι εναπομείνασες δυο-τρεις σβησμένες, σκουριασμένες και ετοιμόρροπες πινακίδες ετοιμάζονται να ταξιδέψουν με τα απορριμματοφόρα του Δήμου.

Τη δεκαετία του ’80 η Κοινότητα αποφάσισε να ονομάσει τη πλατεία στον Άγιο Αθανάσιο, «Πλατεία ταγματάρχου Αθανασίου Καραμήτρου». Ήθελαν μ’ αυτό τον τρόπο να τιμήσουν έναν άλλο Γαρδικιώτη ήρωα που κι αυτός σκοτώθηκε πολεμώντας στο Καλετζίκ-Ντάγ της Μικράς Ασίας. Συγχρόνως ήταν κι ένα δείγμα ευγνωμοσύνης στον γιό του, στρατηγό Λεωνίδα Καραμήτρο, που με ενέργειές του είχε ασφαλτοστρωθεί ο δρόμος από τη Λευκάδα έως το Γαρδίκι. Η απόφαση έμεινε στα χαρτιά και ούτε πινακίδα δεν αναρτήθηκε. Περιττά έξοδα.

Εδώ και αρκετά χρόνια δεν υπάρχουν παρά ελάχιστα σοκάκια και μονοπάτια μέσα στο χωριό. Παντού έχουν ανοιχτεί δρόμοι που έχουν ασφαλτοστρωθεί και τα αυτοκίνητα βρίσκονται στις αυλές μας. Πρόοδος! Όμως η πρόοδος και η ευημερία εκτός άλλων, οφείλεται στην ελευθερία και κυρίως στην παιδεία. Θυμάμαι τον Θ. Τσαρό, τον Θ. Γαρδίκη, τον Γ. Πρωτοπαπά, τον Λ. Κορέλη, μεγάλους σε ηλικία, να  μιλάνε με αγάπη κι εκτίμηση για τον δάσκαλό τους Θεοφάνη Γαρδίκη που για σχεδόν σαράντα χρόνια δίδαξε γενιές γαρδικιοτόπαιδων. Τους άκουγα να αναφέρονται με σεβασμό για τον παπά-Γιώργη Παπαστάμο και για τον παπά- Γρηγόρη Μαλούκο. Έλεγαν ότι αυτοί τους «έκαναν ανθρώπους…». Θεωρούσαν σωτήρες των Γαρδικιωτών, σε χρόνους δύσκολους,  τον σοφό γιατρό Φιλοποίμενα Τριανταφυλλίδη και τον  –τότε – νεαρό «Ασκληπιάδη» Κωνσταντίνο Ηλιόπουλο. Από κάποιου τον εγγονό, ζήτησα κάποτε μια φωτογραφία του παππού του, να τη δημοσιεύσω στο περιοδικό. «Έχω του πατέρα μου, σου κάνει;» μου απάντησε.

Έφτασε πριν από καιρό στα χέρια μου το βιογραφικό του γιατρού Κωνσταντίνου Παναγιόδωρου Γαρδίκη. Γεννημένος το 1849 σπούδασε ιατρική στην Αθήνα και το 1900 συνέχισε για τρία χρόνια στο Παρίσι. Υπήρξε πρώτος πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Λαμίας. Σκέπτομαι διαβάζοντας: το 1900 ένας Γαρδικιώτης γιατρός, σε νοσοκομείο του Παρισιού! Πόσοι έλληνες γιατροί θα ήταν μαζί του; Πιθανόν να ήταν ο μοναδικός. Την ίδια εποχή έφευγε από την Πάτρα για την Αμερική με 20 δολάρια στη τσέπη, ο Ηλίας Τσαρός. Στο Σικάγο έγινε μεγάλος και τρανός. Έκανε οικογένεια, πρόκοψε, έβγαλε λεφτά, αλλά η σκέψη του πάντα στριφογύριζε στα μονοπάτια του Κεφαλαριού. Κι όταν οι κουβέντες κάτω απ’ τον Πλάτανο της Παναγίας έφταναν σε αδιέξοδο, μια επιστολή για το Chicago–USA, κατέληγε πάντα: «… αγαπητέ μας Ηλία, ζητάμε την βοήθειά σου για ένα έργο που θα βοηθήσει το χωριό μας». Βρύσες, εκκλησίες και ξωκλήσια, δρόμοι, πλατείες, έγιναν από προσωπική εργασία των κατοίκων και με USDollars. Τι θυμάμαι τώρα; Τόσα χρόνια και δεν έγινε ούτε μια εκδήλωση για όλους αυτούς τους σπουδαίους Γαρδικιώτες. Τα πάντα αφέθηκαν στην λήθη του χρόνου.

Δεν ήταν καλλίφωνοι. Δεν ήταν βιρτουόζοι στο παίξιμο. Δεν πλούτισαν. Ήταν φτωχοί άνθρωποι. Υλοτόμοι και αγρότες μερακλήδες. Ο Βαγγέλης Μπαλαγιάννης, ο Γιώργος Ρήγας, ο Θανασούλας Ραχούτης. Η «κομπανία», με κλαρίνο, σαντούρι κι ένα μονίμως ξεκούρδιστο λαούτο. Για μας ήταν μοναδικοί. Στην ψυχή μας τους έχουμε ισάξιους της Φιλαρμονικής του Βερολίνου! Κι όταν το κέφι έφτανε στο ζενίθ, τραγουδούσαν και τα «μοντέρνα» της εποχής: «φοοοστανάκι με καροοοό κι από μέσα το φοροοό…». Εμβληματική φυσιογνωμία στις δεκαετίες του 1960-80 η Βαγγέλω Τσικριπή. Μια φτωχή και μόνη γυναίκα δημιούργησε σκάβοντας, φυτεύοντας, στην κυριολεξία σκαλίζοντας στο βράχο, μέσα στη καρδιά του δάσους ένα χώρο αναψυχής και ξεκούρασης.  Με φοβερή αισθητική και σεβασμό στο περιβάλλον. Πουθενά στην Ελλάδα δεν υπήρξε κάτι παρόμοιο. Ανεκτίμητη η προσφορά της. Πριν από μερικά χρόνια ένας εκσκαφέας γκρέμισε την πέτρινη βρύση, κατέστρεψε το ετοιμόρροπο καλύβι της και έσπασε τον βράχο κάτω από τον οποίον άναβε τη φωτιά για τον καφέ και την γάστρα. Έλα ρε, και τι έγινε; Ούτε φραπεδιά δεν σερβίριζε. Εδώ τώρα ασχολούμαστε με την Ανάπτυξη. Τι να τους κάνουμε όλους αυτούς; Να τους στήσουμε άγαλμα;

Χρόνια τώρα έχει καλλιεργηθεί η άποψη του «σιγά ρε, και ποιος ήταν αυτός; Τι προσέφερε στο λαό;». Συνήθως την εκφέρουν αυτοί, που η προσφορά τους στα κοινά, είναι εφάμιλλη του έργου ενός υπερδραστήριου μηδενικού. Αυτή η αντίληψη είναι που οδήγησε τα πάντα σε απαξία. Μ’ αυτά φτάσαμε στο πάτο. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από τα απλά. Ας ξεκινήσουμε έναν  αγώνα  μνήμης ενάντια στη λήθη. «Μια χώρα που δεν σέβεται το παρελθόν της είναι πάντα ευάλωτη σε αυτούς που θα ήθελαν να πρωταγωνιστήσουν στο παρόν της». Προσοχή! Δεν μιλάμε για αρρωστημένη, ανιστόρητη, φασίζουσα προγονολατρεία.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου της Αθήνας, ένας καταξιωμένος, καλλιεργημένος και σοβαρός Γαρδικιώτης, ο πρόεδρος του Συλλόγου της Λαμίας, δάσκαλος με γνώσεις, μαζί με τον πρόεδρο της Κοινότητας ας ξεκινήσουν την ονοματοδοσία των δρόμων του χωριού μας. Μην αφεθούν στη γραφειοκρατική ραθυμία. Μην χαθούν σε λαβύρινθο γνωμών ασχέτων «επαϊόντων». Μην περιμένουν εγκρίσεις «αρμοδίων υπηρεσιών». Η τιμή στους προγόνους μας, είναι δική μας ευθύνη. Αφορά εμάς. Όλους τους Γαρδικιώτες. Είναι το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε για όλους αυτούς. Για τους παππούδες μας. Είναι οι δικοί μας «παλαιοί των ημερών».

Ας βιαστούμε. Αν δεν θέλουμε σε λίγα χρόνια να μιλάμε για την «Οδό Γωγώς Τσαμπά», να μένουμε στην «Οδό Μάρκου Σεφερλή»  ή να διασχίζουμε την «Πλατεία Κώστα Μήτρογλου». -Πηγή: gardikiomilaion.wordpress.com

———

* «Ο Παλαιός των Ημερών» είναι το όνομα του Θεού στην Παλαιά Διαθήκη έτσι όπως το αποδίδει η μετάφραση των Ο’.  Εδώ τον αναφέρω με τον τρόπο που τον καθιέρωσε ο William Blake στην τέχνη, ως το σύμβολο του δημιουργού.