 |
Η πτώση της Τραπεζούντας ζωγραφισμένη στην πρόσοψη ενός
σεντουκιού που φτιάχτηκε στη Φλωρεντία. Αποδίδεται στα εργαστήρια των
Απολλώνιου ντι Τζοβάνι και Μάρκο ντελ Μπουόνο (πηγή: Μητροπολιτικό Μουσείο
Τέχνης της Νέας Υόρκης) |
15/8/2026
Η Άλωση της Τραπεζούντας, πρωτεύουσας των Μεγάλων Κομνηνών
Γράφει η Γιώτα Ιωακειμίδου
Ο Δαβίδ Μέγας Κομνηνός, ο τελευταίος αυτοκράτορας της
Τραπεζούντας, από τα πρώτα κιόλας βήματα της βασιλείας του επιδόθηκε σε έναν
αγωνιώδη διπλωματικό αγώνα, προκειμένου να σώσει το κράτος των Κομνηνών.
Με τη συνδρομή του Βησσαρίωνα, ο οποίος προσπαθούσε με κάθε
τρόπο να αφυπνίσει τη Δύση, ήρθε σε επαφή με ηγεμόνες της Ευρώπης. Προσέγγισε,
μεταξύ άλλων, τον δούκα της Βουργουνδίας Φίλιππο Γ΄ τον Καλό και τον πάπα Πίο
Β΄, επιδιώκοντας τη δημιουργία ενός ευρύτερου μετώπου εναντίον των Οθωμανών. Η
αγωνιώδης προσπάθειά του να εξασφαλίσει συμμάχους φαίνεται και από την πρόθεσή
του να παραχωρήσει στους Φλωρεντινούς εμπορικά προνόμια παρόμοια με εκείνα που
απολάμβαναν οι Γενουάτες και οι Βενετοί. Καμία, όμως, από αυτές τις
διπλωματικές ενέργειες δεν είχε αποτέλεσμα.
Ο Μωάμεθ Β΄ ο Πορθητής, μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης
και την κατάκτηση του Μορέως, στράφηκε εναντίον του τελευταίου ισχυρού
προπυργίου του ελληνικού κόσμου στην Ανατολή: της Αυτοκρατορίας της
Τραπεζούντας.
Στις αρχές του καλοκαιριού του 1461 προετοίμασε με μεγάλη
μυστικότητα την εκστρατεία του. Ο ίδιος ξεκίνησε από την Προύσα επικεφαλής μιας
πολυάριθμης στρατιάς, η οποία, σύμφωνα με τις πηγές, αριθμούσε περίπου 60.000
ιππείς και 80.000 πεζούς. Παράλληλα, ο οθωμανικός στόλος απέπλευσε από την
Κωνσταντινούπολη με προορισμό τις ακτές του Πόντου. Οι αριθμοί που παραδίδονται
για τα πλοία και τις στρατιωτικές δυνάμεις ποικίλλουν και πιθανότατα είναι
διογκωμένοι, αποδίδουν όμως το τεράστιο μέγεθος της εκστρατείας.
Πρώτος στόχος του Πορθητή ήταν η Σινώπη, ο ηγεμόνας της
οποίας είχε συνταχθεί με τον Δαβίδ. Ο εμίρης Ισμαήλ, τρομοκρατημένος από τον
όγκο του οθωμανικού στρατού, συνθηκολόγησε χωρίς αντίσταση, με αντάλλαγμα
κτήσεις σε περιοχή της Θράκης.
Ο τελευταίος ισχυρός σύμμαχος του Δαβίδ, ο ηγεμόνας των
Ασπροπροβατάδων Ουζούν Χασάν, ο οποίος συνδεόταν με συγγενικούς δεσμούς με τους
Μεγάλους Κομνηνούς, αναγκάστηκε και αυτός να έρθει σε συμφωνία με τον Μωάμεθ. Η
Τραπεζούντα απέμεινε πλέον απομονωμένη και η τύχη της ήταν σχεδόν
προδιαγεγραμμένη.
Ο Δαβίδ σκέφτηκε αρχικά να πολεμήσει μέχρις εσχάτων,
ακολουθώντας το παράδειγμα του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου. Είδε, όμως, ότι είχε
μείνει χωρίς κανέναν σύμμαχο, ενώ παράλληλα δεχόταν πιέσεις να συνθηκολογήσει.
Ανάμεσα σε εκείνους που φέρονται να τον συμβούλευσαν προς αυτή την κατεύθυνση
ήταν και ο πρωτοβεστιάριός του, λόγιος Γεώργιος Αμιρούτζης, αν και ο ακριβής
ρόλος του στην παράδοση της πόλης εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο ιστορικής
συζήτησης.
Ο σουλτάνος υποσχέθηκε στον Δαβίδ ότι, εάν παρέδιδε την
πόλη, θα σώζονταν ο ίδιος, η οικογένεια, οι αξιωματούχοι και οι υπήκοοί του και
θα διατηρούσε την περιουσία του. Του υποσχέθηκε ακόμη εκτάσεις στην περιοχή του
Στρυμόνα, όπου θα μπορούσε να εγκατασταθεί με την οικογένειά του. Εάν
αντιστεκόταν, θα έχανε τα πάντα και η Τραπεζούντα θα υφίστατο τις συνέπειες
μιας βίαιης κατάληψης.
Ύστερα από πολιορκία περίπου ενός μήνα, ο Δαβίδ παρέδωσε την
Τραπεζούντα στις 15 Αυγούστου 1461. Έτσι έπαψε να υπάρχει, έπειτα από δυόμισι
περίπου αιώνες ζωής, η Αυτοκρατορία των Μεγάλων Κομνηνών.
Οι υποσχέσεις του Πορθητή αποδείχθηκαν προσωρινές. Ο Δαβίδ
μεταφέρθηκε με την οικογένειά του στην Κωνσταντινούπολη και αργότερα στην
Αδριανούπολη. Την 1η Νοεμβρίου 1463 εκτελέστηκε μαζί με τρεις γιους του και τον
ανιψιό του Αλέξιο.
Η 15η Αυγούστου 1461 υπήρξε πράγματι αποφράδα ημέρα για τον
Πόντο. Η πτώση της Τραπεζούντας δεν σήμανε μόνο το τέλος μιας αυτοκρατορίας,
σήμανε το τέλος της τελευταίας ελεύθερης ελληνικής πολιτείας της Ανατολής.
Πηγή & Φωτογραφία:pontosnews.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου