Μυστικιστικές Ιστορίες του Μεγάλου Αλεξάνδρου που γράφτηκαν σε Μοναστήρια τον Ύστερο Μεσαίωνα

Ο Μέγας Αλέξανδρος ίδρυσε την Αλεξάνδρεια. Το άγαλμά του εξακολουθεί να κοσμεί την πλατεία μπροστά από τη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας στην Αίγυπτο. APA/Neumayr/Schenker

 7/10/2026

Η ζωή του Μακεδόνα βασιλιά—γεννημένου το 356 π.Χ.—γοήτευσε μοναχούς και μοναχές στον Μεσαίωνα για πολλούς αιώνες μετά.

Πολλά φανταστικά επεισόδια προστέθηκαν στην πραγματική του ζωή. Ένα μυθιστόρημα του 1304 είναι γνωστό ως «Ο Αλέξανδρος του Ίνσμπρουκ».

Γράφει ο Erich Witzmann

Η σειρά του Netflix για τον Μέγα Αλέξανδρο, η οποία ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια, το επιβεβαιώνει: Η ζωή και το έργο του ιδρυτή μιας παγκόσμιας αυτοκρατορίας που εκτεινόταν από τη δυτική ακτή της Ελλάδας μέχρι τα Ιμαλάια, ο οποίος έζησε πριν από 2.400 χρόνια, συνεχίζει να συναρπάζει. Μια ματιά στην τρέχουσα έρευνα: Η Κάτια Βάιντνερ εμβαθύνει στα Μυθιστορήματα του Αλεξάνδρου του Ύστερου Μεσαίωνα. Η κλασική φιλόλογος και επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης και η ομάδα της ερευνούν τις διαθέσιμες γραπτές πηγές για τον βασιλιά της Μακεδονίας από αυτούς τους αιώνες στο πλαίσιο του έργου «Το Λατινικό Μυθιστόρημα του Αλεξάνδρου τον 12ο και 13ο αιώνα», που χρηματοδοτείται από το Αυστριακό Ταμείο Επιστημών (FWF).

Ιστορίες στα Μεσαιωνικά Λατινικά

Μέχρι στιγμής έχει συναντήσει περίπου 200 μεσαιωνικούς κώδικες - δηλαδή, περγαμηνά βιβλία - γραμμένους και διατηρημένους σε ευρωπαϊκά μοναστήρια, κυρίως σε γερμανόφωνες χώρες, στην Αγγλία και στη Γαλλία. Οι αναγνώστες ήταν κυρίως μοναχοί και μοναχές.

Η ιστορία της υποδοχής τους δείχνει ότι στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, ο ίδιος ο Μέγας Αλέξανδρος δεν έτυχε της ίδιας προσοχής όπως στους αιώνες που τα κλασικά λατινικά εξελίχθηκαν σε μεσαιωνικά λατινικά. Η Katja Weidner είχε ήδη επικεντρωθεί σε μια από τις ακαδημαϊκές της εξειδικεύσεις στα μεσαιωνικά λατινικά κατά τη διάρκεια των σπουδών της στο LMU του Μονάχου.

40 Γραπτές Αφηγήσεις για τη Ζωή του Μεγάλου Αλεξάνδρου από τον Ύστερο Μεσαίωνα στην Αυστρία

Η καθηγήτρια από την Βαυαρία  μετακόμισε στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης το 2021 και έλαβε την ειδικότητά της τον Μάιο του 2025 με διατριβή πάνω σε μια συλλογή τραγουδιών του ενδέκατου αιώνα. Μόνο στην Αυστρία, βρέθηκαν τουλάχιστον 40 γραπτές αφηγήσεις για τη ζωή του Μεγάλου Αλεξάνδρου από τον Ύστερο Μεσαίωνα - «διασκεδαστικά, εύκολα αναγνώσιμα κείμενα», όπως τα περιγράφει η κλασική φιλόλογος. Ωστόσο, τα κείμενα που σώζονται σε ευρωπαϊκά μοναστήρια αποκαλύπτουν διαφορετικές αφηγήσεις. Βασίζονταν σε ελληνικές ιστορίες ή σε υπάρχουσες ιστορίες για τον Αλέξανδρο από την ύστερη αρχαιότητα και τον Μεσαίωνα. Προηγούμενες γραπτές αφηγήσεις αντιγράφηκαν, ορισμένα επεισόδια αφαιρέθηκαν και άλλα προστέθηκαν. Έτσι, η προέλευση και ο θάνατος του Μεγάλου Αλεξάνδρου διαμορφώθηκαν διαφορετικά και συμπεριλήφθηκαν πιθανές επιστολές. Με αυτόν τον τρόπο, η ιστορία του συνέχισε να ξεδιπλώνεται.

Αναφορές στη Βίβλο

Τα κείμενα πιθανότατα γράφτηκαν στα scriptoria (γραμματείες) των μοναστηριών, με αρκετούς γραμματείς να συνεργάζονται στις αφηγήσεις. «Και σε κάθε μεμονωμένη περίπτωση, δημιούργησαν τη δική τους εκδοχή του Αλεξάνδρου», λέει η Katja Weidner. Ο Μακεδόνας βασιλιάς κατείχε κεντρική θέση στον Μεσαίωνα. Στο πλαίσιο της παγκόσμιας ιστορίας, οι μεγάλες κατακτήσεις του γοήτευαν. «Ταυτόχρονα, θεωρείται ως αντίστιξη στη χριστιανική συζήτηση για τη θνητότητα». Και ακόμη και στη Βίβλο, μπορεί κανείς να συλλέξει από το Βιβλίο του Δανιήλ μια αναφορά σε μια μεγάλη αυτοκρατορία της αρχαιότητας, όπως αυτή που ίδρυσε ο Αλέξανδρος.

Ο «Αλέξανδρος του Ίνσμπρουκ» γράφτηκε το 1304 στο Κιστερκιανό Αβαείο του Σταμς στο Τιρόλο

Η Κάτια Βάιντνερ θεωρεί τον «Αλέξανδρο του Ίνσμπρουκ» ένα ιδιαίτερα διορατικό Αλεξανδρινό Μυθιστόρημα της Αυστρίας. Γραμμένο το 1304 στο Κιστερκιανό Αβαείο του Σταμς στο Τιρόλο, το βιβλίο φυλάσσεται σήμερα στην Κρατική Βιβλιοθήκη του Τιρόλου στο Ίνσμπρουκ.

Προς τον Ουρανό και προς τη Θάλασσα

Αυτό το έργο 140 σελίδων περιγράφει την πλειονότητα των επεισοδίων που βρίσκονται και σε άλλα ευρωπαϊκά γραπτά για τον Μέγα Αλέξανδρο. Περιλαμβάνεται η αλληλογραφία του με τον δάσκαλό του, τον Αριστοτέλη. Λέγεται επίσης ότι ήταν γιος ενός μάγου και - όπως και σε άλλες αφηγήσεις για τον Αλέξανδρο - ότι ανέβηκε στον ουρανό με μυστικιστικά αρπακτικά πτηνά. Αναφέρεται επίσης το ταξίδι του στα βαθιά με μια γυάλινη καμπάνα. Σύμφωνα με το κείμενο, ο Μέγας Αλέξανδρος έφτιαξε αυτήν την καμπάνα για να εξερευνήσει τον πυθμένα του ωκεανού.

Η σύγκριση των μεμονωμένων αφηγήσεων αποτελεί τον πυρήνα του ερευνητικού έργου, το οποίο είναι το πρώτο που εξετάζει όλους τους κώδικες του Αλεξάνδρου του ύστερου Μεσαίωνα. «Τα βιβλία στις τοπικές μας βιβλιοθήκες είναι η κοινή μας πολιτιστική κληρονομιά και ένας θησαυρός που πρέπει να ξεκλειδώσουμε», τονίζει η Weidner. -Πηγή: diepresse.com