Οπλική σφαίρα και αστρολάβος: Η προσφορά του Ερατοσθένη στην παγκόσμια κοινότητα

Αναπαράσταση οπλικής σφαίρας (Shutterstock)

17/1/2025

Θα εκμεταλλεύονταν οι άνθρωποι σήμερα το σύμπαν, αν δεν υπήρχε ο αρχαίος Έλληνας Ερατοσθένης; Τεράστια η προσφορά του, κι ας τον κατάπιε η λησμονιά!...

Ο αστρολάβος και ο προκάτοχός του, η οπλική σφαίρα, είναι αστρονομικά όργανα. Η σφαίρα του οπλισμού ανακαλύφθηκε από τον Έλληνα αστρονόμο Ερατοσθένη από την Κυρήνη γύρω στο 250 π.Χ. και βελτιώθηκε κάπως αργότερα από τον αστρονόμο Ίππαρχο (περίπου 190–120 π.Χ.). Αποτελείται από πολλούς μεταλλικούς δακτυλίους που περιστρέφονται μεταξύ τους και χρησιμοποιείται για την μέτρηση της θέσης των ουράνιων σωμάτων.

Ο αστρολάβος (από το ἄστρον astron = «αστέρι» και πιθανώς λαμβάνω lambano = «πάρω»), που αναπτύχθηκε από την σφαίρα του οπλισμού, είναι μια ουράνια σφαίρα που προβάλλεται σε ένα επίπεδο. Αποτελείται από δύο μεταλλικούς δίσκους – ο ένας αντιπροσωπεύει τη γη και ο άλλος την ουράνια σφαίρα. Ένας περιστρεφόμενος βραχίονας στον επάνω δίσκο επιτρέπει τον καθορισμό του ύψους ενός ουράνιου αντικειμένου πάνω από τον ορίζοντα και, χάρη σε αυτές τις πληροφορίες, τον προσδιορισμό του χρόνου και του γεωγραφικού πλάτους. Ο αστρολάβος αναπτύχθηκε περαιτέρω από Άραβες μελετητές τον Μεσαίωνα και ήρθε στην Ευρώπη μέσω της Ισλαμικής Ισπανίας. Χρησιμοποιήθηκε μέχρι τον 17ο αιώνα, αλλά στη συνέχεια αντικαταστάθηκε από άλλες συσκευές. -Πηγή: watson.ch

Ο αστρολάβος χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό των θέσεων των αστεριών.