 |
Copyright Acropolis Museum |
10/4/2026
Σὲ αὐτὴ τὴν ἄθικτη δόξα τοῦ Μεσολογγίου ὑποκλινόμεθα οἱ Πανέλληνες εὐλαβικά...
Τοῦ Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου
Φέτος εἶναι ἡ ἐπέτειος τῶν διακοσίων χρόνων ἀπὸ τὴν Ἔξοδο τοῦ Μεσολογγίου καὶ ἀπὸ τὴν Μητρόπολη Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, τὴν Ἑλληνικὴ Πολιτεία, τὴν Τοπικὴ Αὐτοδιοίκηση καὶ τοὺς ἁπανταχοῦ τῆς Γῆς Φιλέλληνες τιμῶνται μὲ σημαντικὲς ἐκδηλώσεις μνήμης οἱ ἐθνομάρτυρες, ποὺ γιὰ τὴν ἐλευθερία τους θυσίασαν τὴ ζωή τους. Ἦταν ξημέρωμα της10ης Ἀπριλίου τοῦ 1826, Κυριακῆς τῶν Βαΐων, ποὺ ἐπιχειρήθηκε ἡ Ἔξοδος. Ἔκτοτε, ὅπως ἔγραψε ὁ Μεσολογγίτης ποιητὴς Μιλτιάδης Μαλακάσης (1869 – 1880):
«Τὸ Μεσολόγγι δικαιοῦται νὰ τὸ χαιρετᾶ στὸν αἰώνα τὸν ἅπαντα ἡ εὐγνωμοσύνη τοῦ Ἔθνους. Ἡ συμβολή του στὸ μεγάλο τῆς Πατρίδος ἀγώνα ἦταν τόση, ποὺ τὸν ἔκρινε».
Καὶ ὁ ἐπίσης Μεσολογγίτικης καταγωγῆς μεγάλος ποιητής μας Κωστὴς Παλαμᾶς ἔγραψε: «Δὲν ὑπῆρχαν πλέον ἐντὸς τῶν τειχῶν οὔτε ἄνδρες, οὔτε γυναῖκες, οὔτε γέροντες, οὔτε παιδιά, οὔτε ἀσθενεῖς, οὔτε πληγωμένοι. Ὑπῆρχαν ἁπλούστατα ἥρωες».
Τὸ
2006, στὰ 180 χρόνια ἀπὸ τὴν Ἔξοδο τοῦ Μεσολογγίου, ἡ κεντρικὴ ἐκδήλωση ὀργανώθηκε
στὴν Παλαιὰ Βουλὴ τῶν Ἀθηνῶν, μὲ πρωτοβουλία τοῦ τότε Ἀρχιεπισκόπου
Χριστοδούλου, ὁ ὁποῖος ἐκφώνησε καὶ τὴν εἰσαγωγικὴ ὁμιλία*. Στὴν ἀρχή της ἀνέφερε
ἀπόσπασμα ἀπὸ τὰ Ἀπομνημονεύματα τοῦ Θεοδώρου Κολοκοτρώνη, στὸ ὁποῖο ὁ Γέρος τοῦ
Μοριᾶ ἀναφέρεται στὸ πῶς δέχθηκαν τὴν εἴδηση στὸ Ναύπλιο: «Τὴν ἡμέραν τῶν Βαΐων
ἔκαμαν γιουρούσι στὸ Μισολόγγι οἱ ἥρωες τοῦ Μισολογγίου, σὲ τόσαις χιλιάδες ἀσκέρι,
σὲ τόσα κανόνια, χαντάκια, καβαλλαριά. Ἐγλύτωσαν 2.000 καὶ τὰ γυναικόπαιδα ἔγιναν
θύμα. Μᾶς ἦλθε ἡ εἴδησις Μεγάλη Τετράδη (Σημ. Τετάρτη) εἰς τὸ δειλινό, ποὺ εἶχε
παύσει ἡ Συνέλευσις καὶ ἤμεθα εἰς κάτι ἴσκιους. Μᾶς ἦλθε εἴδησις ὅτι τὸ
Μισολόγγι ἐχάθη. Ἔτσι ἐβάλαμε τὰ μαῦρα ὅλοι, μισὴ ὥρα ἐστάθη σιωπὴ ποὺ δὲν ἔκραινε
(Σημ. μιλοῦσε) κανένας, ἀλλὰ ἐμέτραε καθένας μὲτὸ νοῦ του τὸν ἀφανισμό μας».
Ὁ
μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος ἀφοῦ περιέγραψε τὸ ἱστορικὸ τῶν πολιορκιῶν τοῦ
Μεσολογγίου καὶ τῶν «Ἐλεύθερων πολιορκημένων», ὅπως χαρακτηριστικά τοὺς
χαρακτήρισε ὁ ἐθνικός μας ποιητὴς Διονύσιος Σολωμός, μίλησε γιὰ τὴν Ἔξοδο καὶ
στάθηκε σὲ ἕνα ἐπεισόδιο πρὶν αὐτὴ ξεκινήσει, μὲ πρωταγωνιστὴ τὸν ἐθνομάρτυρα Ἐπίσκοπο
Ρωγῶν Ἰωσήφ:
«Μέσα σ’ αὐτὴ τὴν κατανυκτικὴ καὶ ἁγία ἀτμόσφαιρα παρουσιάζεται μία φρικτὴ παραχορδία. Οἱ προύχοντες, φοβούμενοι τὴν ἀνθρώπινη ἀσθένεια τῶν γυναικοπαίδων, ποὺ θεωρητικὰ θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι καταστρεπτικὴ γιὰ τὸ σχεδιαζόμενο ἐγχείρημα, ὁδηγήθηκαν στὴν ἐφιαλτικὴ παραφροσύνη ποὺ ἀναφέρει ὁ Κασομούλης: “Ἀπεφάσισαν, ὅλοι νὰ φονεύσωμε ὅλες τὶς γυναῖκες ἀνεξαιρέτως καὶ τὰ μικρὰ παιδιά, ἐπὶ λόγῳ νὰ μὴν προδοθοῦμεν ἀπὸ τὰς κραυγάς των, καὶ τότε δὲν μείνη κανένας μας ζωντανὸς καὶ νὰ μὴ μείνουν αἰχμάλωτοι εἰς τοὺς ἐχθρούς. Διὰ νὰ ἀποφύγωμεν δὲ τὴν φιλόστοργον συμπάθειαν τῶν πατέρων καὶ ἀδελφῶν, ἀπεφασίσθη νὰ σφάξη ὁ ἕνας τοῦ ἀλλουνοῦ τὴν οἰκογένειαν!”.
Ἀπόφαση ἀπάνθρωπη, ἡ ὁποία ἂν ἐπραγματοποιεῖτο, θὰ ἐκηλίδωνε διὰ παντὸς τὸν Ἱερὸν Ἀγώνα. Τότε, ὡς καλὸς Ποιμήν, ὁ Ἐπίσκοπος Ρωγῶν Ἰωσήφ, ἠγέρθη ἔξαλλος καὶ διεξεδίκησε δυναμικῶς, εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, τὸ ἀθῶον αἷμα: “Ἐν ὀνόματι τῆς Ἁγίας Τριάδος! Εἶμαι Ἀρχιερεύς! Ἂν τολμήσετε νὰ πράξετε τοῦτο, πρῶτον θυσιάσατε ἐμένα! Καὶ σᾶς ἀφήνω τὴν κατάραν τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς Παναγίας καὶ ὅλων τῶν Ἁγίων, καὶ τὸ αἷμα τῶν ἀθώων νὰ πέση εἰς τὰ κεφάλια σας!”. Αὐτὰ εἶπε στοὺς προύχοντες καὶ ὁπλαρχηγοὺς κατὰ τὴ μαρτυρία τοῦ Κασομούλη, “καὶ ἄρχισεν νὰ κλαίγη. Μὲ τὶς κατάρες του καὶ τὶς παρατηρήσεις ἐμπόδισεν τὴν ὁρμὴν τῶνἀξιωματικῶν”. Ἀφοῦ νικήθηκε ὁ πειρασμὸς αὐτὸς ἀποφασίσθηκε νὰ πραγματοποιηθεῖ ἡ ἔξοδος…».
Ἀφοῦ
περιέγραψε τὰ τῆς Ἐξόδου ὁ μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος σημείωσε: «180 χρόνια
πέρασαν ἀπὸ τότε. Ἡ Ἐκκλησία μας θεωρεῖ τίτλον τιμῆς γι᾽ αὐτὴν τὴ συμμετοχὴ τῶν
κληρικῶν καὶ τῶν πιστῶν της στὶς ἐθνικὲς ἐξορμήσεις. Στὰ κατορθώματα καὶ στὶς
περιπέτειες. Μέχρι σήμερα σεμνύνεται γιὰ τὶς θυσίες τῶν παιδιῶν της καὶ ἀπορρίπτει
μετὰ βδελυγμίας τὸν χαρακτηρισμὸ τῆς φιλοπατρίας καὶ τῆς εὐσεβείας ὡς δῆθεν
“πολιτιστικὸ σκοταδισμό”.
Σεμνύνεται καὶ καυχᾶται, διότι ἕνεκα τῶν ἱστορικῶν συγκυριῶν ἠναγκάσθη τὸν
δευτερεύοντα δι’ Αὐτὴν σκοπὸν νὰ ἀναγάγη εἰς πρωτεύοντα, προκειμένου νὰ σταθῆ
στὸ πλευρὸ τοῦ τυραγνισμένου λαοῦ. Τοῦ ὁποίου συνεμερίσθη τὶς χαρὲς καὶ τὶς
λύπες καὶ μὲ τὸν ὁποῖον μοιράσθηκε τὴν εὐτυχία καὶ τὴ δυστυχία. Ἡ ἴδια αὐτὴ Ἐκκλησία
εἶναι ποὺ καὶ σήμερα (Σημ. τὸ 2006) σκύβει πάνω στὶς ἀνάγκες τοῦ λαοῦ,
πνευματικὲς καὶ ὑλικές, καὶ ὡς ἀληθινὴ Μητέρα τὸν προστατεύει καὶ εἰσηγεῖται, ἰδίως
στὴ νεολαία, τὶς ἀξίες αὐτῆς τῆς ζωῆς, ὅπως ἐκφράζονται μέσα ἀπὸ τὸν πολιτισμὸ
καὶ τὴν πίστη μας».
Περαίνων τὸν λόγο του ὁ Μακαριστὸς Ἀρχιεπίσκοπος τόνισε ὅτι «τὸ Μεσολόγγι δὲν ἔπεσε
ποτέ! Ἔγινε ἁγίασμα τῷ Κυρίῳ καὶ ἀπὸ τὸ ὕψος ἐκεῖνο διδάσκει τὴν ἀρετή, τὴν ἀξιοπρέπεια,
τὸν πιὸ ἁγνὸ καὶ ἄδολο πατριωτισμό, τὴν πιὸ πιστὴ προσήλωση στὸ ἀκριβὸ δῶρο τοῦ
Θεοῦ στὸν ἄνθρωπο, τὴν ἐλευθερία…Σὲ αὐτὴ τὴν ἄθικτη δόξα τοῦ Μεσολογγίου ὑποκλινόμεθα
οἱ Πανέλληνες εὐλαβικά».
Σημειώνεται ὅτι ἡ Ἔξοδος εἶναι
τὸ ἀποκορύφωμα τῆς θυσίας τῶν Ἑλλήνων ποὺ ἦσαν πολιορκημενοι στὸ Μεσολόγγι.
Θρυλικὸ ἔπος ἀποτελεῖ καὶ ἡ σὲ ἀπάνθρωπες συνθῆκες ἀντοχή τους στὶς πολιορκίες
τῶν αἰγυπτίων, τουρκαλβανῶν καὶ ὀθωμανῶν. Χαρακτηριστικὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ στὸ Β΄ Σχεδίασμα
τοῦ Διονυσίου Σολωμοῦ στοὺς «Ἐλεύθερους πολιορκημένους»:
Ἄκρα τοῦ τάφου σιωπὴ στὸν κάμπο βασιλεύει,
Λαλεῖ πουλί, παίρνει σπυρί, κι ἡ μάνα τὸ ζηλεύει.
Τὰ μάτια ἡ πείνα ἐμαύρισε, στὰ μάτια ἡ μάνα μνέει,
Στέκει ὁ Σουλιώτης ὁ καλὸς παράμερα καὶ κλαίει:
«Ἔρμο τουφέκι σκοτεινό, τί σ’ ἔχω γὼ στὸ χέρι;
Ὁπού σὺ μοῦ ᾽γινες βαρὺ κι ὁ Ἀγαρηνὸς τὸ ξέρει».
*Ὁλόκληρη ἡ ὁμιλία τοῦ μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου βρίσκεται στὸ βιβλίο του «Διακονώντας τὸν σύγχρονο ἄνθρωπο», ἔκδοση Παπαδημητρίου, σὲ ἐπιμέλεια τοῦ σημερινοῦ Μητροπολίτου Μάνης κ. Χρυσοστόμου. -Πηγή
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου