13/5/2026
Εμείς οι Έλληνες οφείλουμε να τιμήσουμε ιδιαίτερα τον μεγάλο Γάλλο λογοτέχνη Βίκτωρ Ουγκώ, τον μεγάλο αυτό άνδρα, όχι μόνο για το αριστουργηματικό έργο του, όχι μόνο για τις πανανθρώπινες αρχές στις οποίες πίστεψε και αγωνίσθηκε, αλλά και για την αγάπη του προς την Ελλάδα.
Του κ. Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου
Ο Ουγκώ πρέπει να σημειωθεί ότι δεν ήταν μόνο φίλος της Ελλάδος, αλλά συμπαραστάτης και βοηθός κάθε καταπιεζόμενου και αγωνιζόμενου για την ελευθερία του λαού, από την Κουβά και το Μεξικό, έως το Βέλγιο, την Ιταλία και την Ιρλανδία. Σε μία από τις «Μελέτες» του έγραψε: «Ποιοι είμαστε; Η αδυναμία; Όχι, είμαστε η ισχύς, η δύναμη. Διότι σεις είσθε το δίκαιο κι εγώ είμαι η συνείδηση... θα μιλήσω λοιπόν για την Κούβα, όπως μίλησα για την Κρήτη».
Είναι ενδιαφέρουσα η αλληλογραφία του Ουγκώ με τον Έλληνα εκδότη Ρηγόπουλο. Τα φύλλα της εφημερίδας του ο Ουγκώ τα πήρε στον τόπο της εξορίας του.
Ήταν γραμμένη ελληνικά και γαλλικά, λεγόταν «Η Ελληνική
Σημαία» ((Drapeau grec) και εξεδίδετο πρώτα στην Πάτρα και μετά στην Αθήνα. Ο
Ρηγόπουλος είχε γεννηθεί την ημέρα της εκρήξεως της Ελληνικής Επαναστάσεως,
στις 25 Μαρτίου 1821, πάνω σε ένα καράβι μεταξύ Πατρών και Ιθάκης. Κατά τόν Ροζέ
Μιλτέξ, επρόκειτο για μια ζωντανή κι ελκυστική φυσιογνωμία κοινωνικού
πρωτοπόρου, ανάμεσα στους πρώτους της αρτιγέννητης δημόσιας νεοελληνικής ζωής
και είχε ό,τi χρειαζόταν για να αρέσει στο γνωστό πλέον σε όλο τον πολιτισμένο
κόσμο, Ουγκώ.
Παίρνοντας λοιπόν ο Ουγκό στις 25 Αυγούστου 1856 την εφημερίδα του Ρηγόπουλου
τη διάβασε, όπως έγραψε, «με θερμό ενδιαφέρον», τόν συνεχάρη ως
«σημαιοφόρο της ελευθερίας» και τόν ενεθάρρυνε να εξακολουθήσει να
εργάζεται «για την ένωση των λαών», γιατί, όπως είπε, «στα πιο ένδοξα έθνη,
στην Ελλάδα, στην Ιταλία, στη Γαλλία, πέφτει η τιμή να δώσουν το παράδειγμα.
Αλλά πρέπει να ξαναγίνουν κυρίαρχα. Πρέπει να ξαναβρούν το πρόσωπο τους. Πρέπει η
Ελλάδα να ολοκληρώσει την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού, πρέπει η Ιταλία να
απαλλαγεί από την Αυστρία, πρέπει η Γαλλία να γκρεμίσει την Αυτοκρατορία. Όταν
αυτοί οι μεγάλοι λαοί θα βρεθούν έξω από τα σάβανα τους, θα φωνάξουν: Ένωση!
Ευρώπη! Ανθρωπότητα! Εδώ βρίσκεται το μέλλον: η φωνή της Ελλάδας θα είναι μια
από εκείνες που θα ακουστούν περισσότερο».
Του σημείωσε ακόμη: «Εδώ και ήδη πολλά χρόνια αγωνίσθηκα και πολέμησα για την απελευθέρωση της Ελλάδος• σας ευχαριστώ που το θυμάστε... Ας γίνουμε, άτομα και λαοί, όσο γίνεται λιγότερο εγωιστές και όσο γίνεται περισσότερο άνθρωποι. Ζητωκραυγάστε ''Ζήτω η Γαλλία! ",την ώρα που εγώ θα φωνάζω: "Ζήτω η Ελλάδα!"».
Κατά την άποψη του Ουγκώ, δεν υπάρχουν μικροί και μεγάλοι λαοί. Είχε γράψει:« Έχω για όλα τα έθνη βαθύ σεβασμό κι όσο πιο μικρός είναι ένας λαός, τόσο ο σεβασμός μου είναι μεγαλύτερος». Στα 1866 οι ακόμη σκλαβωμένοι Κρήτες ξεσηκώνονται και ζητούν τη συμπαράσταση του Ουγκό. Η επανάσταση τους πνίγεται στο αίμα, αλλά αυτό δεν εμποδίζει τον Ουγκό να γράψει την «Πρώτη Επιστολή στους Κρήτες», για να τους δώσει θάρρος καθώς σημείωσε ο ίδιος. Έγραψε μεταξύ άλλων:
«Επιμένετε. Έστω και καταπνιγμένοι θα θριαμβεύσετε... Η κατάπνιξη μιας επανάστασης δεν σημαίνει καθόλου κατάργηση των αρχών της... Το δίκιο δεν καταποντίζεται. Κύματα γεγονότων το σκεπάζουν, αλλά ξαναπροβάλλει... Έλληνες της Κρήτης έχετε το δίκιο με το μέρος σας κι έχετε μαζί σας τη λογική. Να υπάρχει πασάς στην Κρήτη δεν το χωράει μυαλό ανθρώπου. Εκείνο που ισχύει για την Ιταλία, ισχύει και για την Ελλάδα. Δεν μπορεί να δοθεί η Βενετία στη μία χωρίς να δοθεί η Κρήτη στην άλλη. Δεν μπορεί η ίδια αρχή να λέει «ναι» στη μια και να αρνιέται στην άλλη... Στο μεταξύ το αίμα κυλάει κι η Ευρώπη το ανέχεται. Αρχίζει να το συνηθίζει... Να έχεις το ξίφος στο πλευρό και να παρακολουθείς ήρεμος τις σφαγές!... Το κρητικό ζήτημα έχει πια τεθεί. Θα λυθεί και θα λυθεί όπως όλα τα ζητήματα αυτού του αιώνα, προς την κατεύθυνση της απολύτρωσης. Η Ελλάδα ακέραιη, η Ιταλία ακέραιη, πάνω από τη μια η Αθήνα, πάνω από την άλλη η Ρώμη, να αυτό που εμείς, Γαλλία, χρωστάμε στις μάνες μας».
Σε άλλο μήνυμα του προς τους σκλαβωμένους Κρήτες, το 1867, ο Ουγκώ γράψε μεταξύ άλλων. "Η Κρήτη είναι η Ελλάδα. Υπολογίζετε σε εμένα ως συγγραφέα και πολίτη... Ανήκω στην Ελλάδα όσο και στη Ιταλία. θα έδινα για την Ελλάδα τους στίχους μου όπως ο Τυρταίος και το αίμα μου όπως ο Βύρωνας... Η ιερή σας πατρίδα έχει την πιο βαθιά μου αγάπη. Σκέφτομαι την Αθήνα όπως σκέπτεται κανείς τον ήλιο".
Και υπέγραψε: «Ο αδελφός σας Βικτόρ Ουγκώ». Κι επειδή είναι επίκαιρο το ζήτημα της επιστροφής των γλυπτών του Παρθενώνα στον τόπο από τον οποίο τα πήρε ο Έλγιν πρέπει να σημειωθεί ότι ο Ουγκώ ήταν ένας από τους πρώτους που εξέφρασε τόν αποτροπιασμό του για το έγκλημα. Στην πολύπτυχη ωδή του «Στη θριαμβευτική Αψίδα» (A l'Arc de Triomphe) έγραψε (σ.σ. η απόδοση στα ελληνικά είναι του Κωστή Παλαμά): «Η Αθήνα λυπημένη είναι, κρύβει στου Παρθενώνα το μέτωπο του κανονιού και του Άγγλου τα σημάδια και των ναών της κλαίοντας τα ρημάδια, τον Έλληνα ονειρεύεται, της τέχνης το καμάρι, που σκόρπισεν εκεί όπου των Προπυλαίων υψώνεται γραμμένη η εικόνα, σκόρπισ' εκεί με του δικού του του χεριού τη χάρη/κάτι πανώριο σα χαμόγελο του ανθρώπου».
Στα 100 χρόνια από τη γέννηση του Ουγκώ, το 1902, ο Παλαμάς από το βήμα του
φιλολογικού συλλόγου «Παρνασσός» του αφιέρωσε λίγους στίχους. Αντιγράφουμε απ'
αυτούς: «Σ' εσένα ο ύμνος, που έσπειρες και λόγοι ξαναβλάστησαν η Ωδή, το
Δράμα, η Σάτιρα, κ' η επική Καλλιόπη. Από βοριά προφητικού και ανταρτικού το
φύσημα/τρέμουν ακόμα ολόγιομοι τη Φαντασίας οι τόποι.
Μα πρώτα απ' όλα ευλογητός και παινεμένος που έκραξες -Ω Μισολόγγι! Μπότσαρη!
Κανάρη! Κρήτη! Ελλάδα!...»
Ο Ουγκώ έζησε από το 1802 έως το 1885, δηλαδή περίπου χρονικά διέσχισε τον 19ο αιώνα, που χαρακτηρίσθηκε από τις επαναστάσεις για την απελευθέρωση της Ελλάδας και πολλών άλλων λαών, από την έκρηξη των θετικών επιστημών και της τεχνολογίας, από τη Βιομηχανική Επανάσταση και την ανάπτυξη ιδεολογιών που επηρέασαν κι επηρεάζουν ακόμη τον κόσμο.
Οι Έλληνες ευγνωμονούντες
Μεγαλώνοντας σε αυτό το παγκόσμιο περιβάλλον έζησε με όλο του το είναι την
ελληνική επανάσταση, από την έκρηξη της, την 25η Μαρτίου 1821 έως την ανακήρυξη
του ελευθέρου κράτους κι ήταν κοντά στην Ελλάδα έως το θάνατο του. Γι' αυτό κι
όσο ήταν στη ζωή αλλά και μετά το θάνατο του οι Έλληνες του εξέφρασαν κι
εξακολουθούν να του εκφράζουν την ευγνωμοσύνη τους.
Όπως σημείωσε ο Ροζέ Μιλιέξ την πρώτη Ιουνίου του 1885 πολλά μηνύματα ευγνωμοσύνης ξεκίνησαν απ' αυτόν τον τόπο για να πάνε στο μεγαλόψυχο κι ακούραστο φίλο του αναγεννώμενου Ελληνισμού κι από τα πιο σημαντικά, το μήνυμα του γιου του Κανάρη και των αντιπροσώπων του αλύτρωτου ακόμη νησιού της Κρήτης... Ίσως τότε αλλά και σήμερα και πάντα τη συνισταμένη της ευγνωμοσύνης των Ελλήνων να την εξέφρασε πιο γλαφυρά ο Θεόδωρος Δεληγιάννης: "Ο ελληνικός λαός θρηνεί στο πρόσωπο του Βίκτωρος Ουγκώ, τον πιο παλιό, τον πιο μεγαλόψυχο και τον πιο πιστό απ' όλους τους Φιλέλληνες". -Πηγή
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου