Το Ολοκαύτωμα των Ψαρών: 19-21 Ιουνίου 1824: Τρεις μέρες θάνατος, αιώνιο μοιρολόι

Το νησί των Ψαρών καταφεύγει στην αγκαλιά της μητέρας Ελλάδας, η οποία στρέφει ικευτικά το βλέμμα στον ουρανό. Στο βάθος εκτυλίσσεται σκηνή από την καταστροφή. -Η καταστροφή των Ψαρών, Suzanne Elisabeth Eynard (1775-1844)

21/6/2026

Τολμηροί και αγέρωχοι οι Έλληνες των Ψαρών, είχαν γίνει ο φόβος και ο τρόμος των τούρκων, που αποφάσισαν να εξαφανίσουν το νησί με κάθε αθέμιτο και απάνθρωπο τρόπο.

Εκτός από το μίσος τους εναντίον των Ελλήνων, το νησί είχε μπει στο στόχαστρο των τούρκων κι εξαιτίας της γεωγραφικής του θέσης.

Τον Ιούνιο του 1824 η οθωμανική κυβέρνηση έστειλε 10.000 στρατό στα Ψαρά, και μεταξύ αυτών αυτών 3.000 ήταν αλβανοί.

Οι άρχοντες του νησιού όταν έμαθαν τα σχέδια των τούρκων, πραγματοποίησαν συνέλευση για να αποφασίσουν με ποιους τρόπους θα αντιμετωπίσουν τον πολυάριθμο εχθρό. Υπήρχαν δύο αντικρουόμενες απόψεις. Σύμφωνα με την μία πλευρά, το νησί έπρεπε να το υπερασπιστεί ο στρατός, ενώ η άλλη πλευρά υποστήριζε την υπεράσπιση με πλοία.

Η πρώτη άποψη υπερίσχυσε και το νησί, τελικά, βάφτηκε με αίμα…

19 Ιουνίου: Οι τούρκοι βρέθηκαν απέναντι από τα Ψαρά και στην συνέχεια έκαναν απόβαση στο πιο δύσβατο μέρος του νησιού.

20-21 Ιουνίου: Οι τούρκοι, μαζί τους και οι αλβανοί, σκορπίστηκαν σε όλο το νησί κι άρχισαν να σφάζουν ανελέητα και απάνθρωπα τους Έλληνες. Οι Ψαριανοί πάλεψαν με σθένος, τόλμη και ηρωισμό, όμως η μάχη ήταν άνιση, και τελικά η ιερή μας γη καλύφτηκε από τα σφαγμένα κορμιά των Ελλήνων.

Οι τούρκοι, πολυάριθμοι, κυρίευσαν την πόλη, εκτός του φρουρίου, στο οποίο υπήρχε φρουρά Ελλήνων που αντιστέκονταν με απαράμιλλο σθένος. Δυο ημέρες οι Έλληνες, ανάμεσά τους περίπου 600 Θεσσαλοί και Μακεδόνες υπό τους Γούλα Κασσάνδριο και Σκλαβούνο Ράδο, πολεμούσαν ατρόμητοι, ίδιοι ημίθεοι.

Δυστυχώς όμως μετά μία βόμβα έπεσε στην δεξαμενή νερού και την διέρρηξε. Οι εχθροί μπήκαν στο φρούριο και τότε οι πολιορκημένοι έβαλαν φωτιά στην πυριτιδαποθήκη και ανατίναξαν τα οχυρώματα, τους εαυτούς τους αλλά κα πολλούς τούρκους που είχαν μπει στο φρούριο.

Τραγική η μοίρα των Ελλήνων. Το φρούριο έπεσε, κι όσα επακολούθησαν της ήττας ήταν τόσο φρικτά που ο ανθρώπινος νους δεν μπορεί να τα αντέξει.

Σφαγές, αρπαγές, λεηλασίες, αιχμαλωσίες, σκλαβοπάζαρα, δάκρυα, αίμα, πόνος, κραυγές, θρήνος απέραντος, στοιχειωμένοι οι Έλληνες είχαν απομείνει με τα μάτια άδεια από ζωή και με τις καρδιές ανοιχτές πάνω στα καρβουνιασμένα κορμιά τους.

Και ιδού το μοιρολόι του Διονυσίου Σολωμού για την Καταστροφή των Ψαρών, που έκαμε Αθάνατη την Θυσία των Ελλήνων:

Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη

περπατώντας η Δόξα μονάχη

μελετά τα λαμπρά παλικάρια

και στην κόμη στεφάνι φορεί  

γεναμένο από λίγα χορτάρια

που είχαν μείνει στην έρημη γη.

(Φωτογραφία)