Ψυχική υγεία: Είναι φυσιολογικό να έχεις κατάθλιψη ή άγχος επειδή κάνει (πολλή) ζέστη;

10/7/2026

Όλο και περισσότερες φωνές ακούγονται για να προειδοποιήσουν για τις βλαβερές συνέπειες της υπερβολικής ζέστης στην ψυχική μας υγεία. Γιατί και πώς; Οι ειδικοί εκφράζουν τη γνώμη τους.

Από S. Coucke-Haddad

«Μου φαίνεται ότι η δυστυχία θα ήταν λιγότερο επώδυνη στον ήλιο», τραγούδησε ο Charles Aznavour. Δεν είμαι και τόσο σίγουρος. Πολλοί άνθρωποι νιώθουν τις επιπτώσεις όταν κάνει πολλή ζέστη, τόσο σωματικά όσο και ψυχικά. «Υποφέρω σε κάθε επίπεδο», εξηγεί η 56χρονη Sophie. «Νιώθω τρομερά κουρασμένη, νοιώθω άσχημα, χωρίς να καταλαβαίνω πραγματικά γιατί, δεν μπορώ πλέον να κάνω πράγματα που συνήθως με κάνουν να νιώθω καλά, όπως το περπάτημα μετά το μεσημεριανό γεύμα, και η δουλειά με βαραίνει».

Πράγματι, τα διαδοχικά κύματα καύσωνα διαταράσσουν την καθημερινότητά μας και επιβαρύνουν σημαντικά το σώμα μας. Αυτές οι ακραίες θερμοκρασίες λειτουργούν ως πραγματικοί φυσιολογικοί διαταράκτες· δεν πρόκειται απλώς για εποχιακή κόπωση. Αυτή η ψυχολογική δυσφορία που σχετίζεται με το κλίμα εξηγείται από μετρήσιμα βιολογικά φαινόμενα και συγκεκριμένους περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Χημεία εγκεφάλου: Πώς η ζέστη διαταράσσει την ισορροπία μας;

Είναι φυσική. Η παρατεταμένη έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες μεταβάλλει την παραγωγή των νευροδιαβιβαστών μας. Η υπερβολική ζέστη, ειδικότερα, διαταράσσει τη σύνθεση της σεροτονίνης, του χημικού αγγελιοφόρου που είναι υπεύθυνος για την ευεξία μας, οδηγώντας σε μειωμένη ευτυχία και αυξημένα επίπεδα στρες. Ταυτόχρονα, το σώμα αντιδρά παράγοντας περισσότερη κορτιζόλη, την ορμόνη του στρες, προκαλώντας σχεδόν άμεσα συναισθήματα άγχους.

Σύμφωνα με τη Δρ. Marine Akkaoui, ψυχίατρο και συντονίστρια ιατρό του VigilanS Paris-Seine Saint Denis, η οποία συμμετείχε στη μελέτη «Καύσωνες και ψυχικές διαταραχές: Μια μελέτη για τα δεδομένα των εθνικών υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και των μετεωρολογικών υπηρεσιών», η ζέστη επηρεάζει τους ανθρώπους σε διάφορα επίπεδα. Εξηγεί ότι, φυσιολογικά, αυτός ο ακραίος καιρός «διαταράσσει τη θερμορύθμιση και τον ύπνο και προάγει την αφυδάτωση, παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα τη νευροψυχολογική ισορροπία». Οι αποπνικτικές νύχτες εμποδίζουν την επαρκή ανάρρωση, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο. Αυτή η έλλειψη ξεκούρασης βλάπτει τη συναισθηματική ρύθμιση και αυξάνει σημαντικά την ευερεθιστότητα.

Κοινωνική πίεση και οικολογικό άγχος: Είναι το καλοκαίρι ο εχθρός της ψυχικής μας υγείας;

Η καλοκαιρινή περίοδος συχνά επιβάλλει μια ξαφνική διακοπή από τη ρουτίνα. Αυτή η αλλαγή ρυθμού μπορεί να γίνει πηγή αποπροσανατολισμού για πολλούς ανθρώπους. Σε αυτό προστίθεται η κοινωνική πίεση να βγουν έξω και να επιτύχουν την τέλεια ευτυχία. Αυτό το φαινόμενο ενισχύει τα συναισθήματα μοναξιάς ή τον φόβο της απώλειας κοινωνικών εκδηλώσεων, επιδεινώνοντας το άγχος.

Τα κύματα καύσωνα αποτελούν επίσης απτή απόδειξη της κλιματικής αλλαγής, πυροδοτώντας γνήσιο οικολογικό άγχος. Αυτή η επίγνωση επιδεινώνει τα συμπτώματα της κατάθλιψης και του μετατραυματικού στρες. Τα στατιστικά στοιχεία επιβεβαιώνουν αυτήν την τάση. Σύμφωνα με έρευνα του 2022 από την ομάδα Elsan, σχεδόν το 25% των Γάλλων παρουσίασαν επιδείνωση της συναισθηματικής τους δυσφορίας κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, ενώ το 30% των ενηλίκων ανέφεραν γενική αύξηση του άγχους τους.

Ποιοι πληθυσμοί είναι πιο ευάλωτοι στους καύσωνες;

Ορισμένες ομάδες φαίνεται να είναι περισσότερο εκτεθειμένες στις βλαβερές συνέπειες της αύξησης της θερμοκρασίας. Για παράδειγμα, ασθενείς με προϋπάρχουσες ψυχιατρικές διαταραχές, όπως κατάθλιψη ή σχιζοφρένεια. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα επειδή ορισμένα ψυχοτρόπα φάρμακα που συνταγογραφούνται για ψυχικές ασθένειες μπορούν να επηρεάσουν την ικανότητα του σώματος να ρυθμίζει τη θερμοκρασία του.

Η Δρ. Marine Akkaoui τονίζει ότι η ζέστη επηρεάζει «το σεροτονινεργικό σύστημα, το οποίο εμπλέκεται στη ρύθμιση της διάθεσης και των παρορμητικών συμπεριφορών, γεγονός που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αυτοκτονίας». Τα ηλικιωμένα άτομα με άνοια δεν γλιτώνουν. Ο κίνδυνος ψυχικής ανεπάρκειας (με άλλα λόγια, μιας ξαφνικής επιδείνωσης της νόσου) αυξάνεται κατά 17% κατά τη διάρκεια των καυσώνων. Τέλος, η κοινωνική ευαλωτότητα, η απομόνωση και η αδυναμία πρόσβασης σε δροσερά περιβάλλοντα μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το ηθικό.

Θολή σκέψη και επιθετικότητα: ποια είναι τα προειδοποιητικά σημάδια της δυσφορίας που σχετίζεται με τη ζέστη;

Το σώμα και το μυαλό στέλνουν σαφή σήματα όταν ο καιρός γίνεται καταπιεστικός. Η «θολή σκέψη» είναι ένα κοινό πρώτο σύμπτωμα, που προκαλεί σύγχυση και αποπροσανατολισμό. Η ζέστη επίσης ενθαρρύνει την παρορμητική συμπεριφορά και την αυξημένη επιθετικότητα, οδηγώντας σε αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας και μεγαλύτερη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών, όπως το αλκοόλ ή τα ναρκωτικά, σε μια προσπάθεια να ανακουφιστεί η ένταση.

Άλλοι άνθρωποι βιώνουν καλοκαιρινές κρίσεις άγχους, οι οποίες χαρακτηρίζονται από ένα αίσθημα ασφυξίας που εντείνεται από τη ζέστη. Αντιμέτωποι με αυτές τις απειλές, η πρόληψη παραμένει πρωταρχικής σημασίας. Είναι απαραίτητο να εντοπίζετε γρήγορα τα απομονωμένα άτομα και να μην διστάζετε να επικοινωνείτε με τις αρμόδιες αρχές... -Πηγή: medisite.fr