17/11/2026
Θύματα του Κομμουνισμού: Η μάχη των αριθμών που κρύβει το δάσος
Οι πρόσφατες και άσεμνες αντιπαραθέσεις γύρω από την εγκατάσταση ενός μνημείου (1) για τα θύματα του κομμουνισμού στην Αγκντ μας υπενθύμισαν ότι δεν τυγχάνουν όλοι οι νεκροί της ίδιας μεταχείρισης. Ακόμα και όταν αντιμετωπίζουν μαζικά εγκλήματα που έχουν καταγραφεί από ιστορικούς και δεινά που αψηφούν την κατανόηση, ένα τμήμα της πολιτικής και μιντιακής διανόησης παραμένει παγιωμένο στην άρνηση, αρνούμενο σε αυτούς τους νεκρούς το δικαίωμα να τους θυμούνται. Κατά συνέπεια, η εστίαση στη μάχη των στατιστικών παίρνει την όψη μιας τακτικής αντιπερισπασμού - του λογιστικού δέντρου που κρύβει το δάσος της φρίκης.
Πρέπει να ειπωθεί ότι η καταμέτρηση των θυμάτων των κομμουνιστικών καθεστώτων τον 20ό αιώνα παραμένει μια από τις πιο έντονες ιστοριογραφικές και πολιτικές συζητήσεις της σύγχρονης εποχής. Ενώ κανένας σοβαρός ιστορικός δεν αρνείται την πραγματικότητα των μαζικών εγκλημάτων - γκουλάγκ, εκκαθαρίσεις, οργανωμένοι λιμοί - η σύγχρονη επιστημονική συναίνεση τοποθετεί τον συνολικό αριθμό των νεκρών μεταξύ 65 και 90 εκατομμυρίων, αντικρούοντας τον πολιτικό αριθμό των «100 εκατομμυρίων», ενώ παράλληλα επιβεβαιώνει την τεράστια κλίμακα των τραγωδιών.
Το σημείο καμπής: Το Μαύρο Βιβλίο του Κομμουνισμού (1997)
Η έκδοση του βιβλίου «Το Μαύρο Βιβλίο του Κομμουνισμού», που επιμελήθηκε ο ιστορικός Stéphane Courtois, σηματοδότησε τη γέννηση της σύγχρονης δημόσιας συζήτησης. Ο Courtois πρότεινε τον συμβολικό και συνολικό αριθμό των περίπου 100 εκατομμυρίων θανάτων. Αμέσως, αρκετοί συν-συγγραφείς του βιβλίου (συμπεριλαμβανομένων των διάσημων ιστορικών Nicolas Werth και Jean-Louis Margolin) αποστασιοποιήθηκαν δημόσια από αυτήν την εισαγωγή. Κατηγόρησαν τον Courtois ότι διογκώνει τεχνητά το δικό τους έργο από μια «εμμονή» με την επίτευξη του ορίου των 100 εκατομμυρίων (για παράδειγμα, αυξάνοντας τον αριθμό των θανάτων των Σοβιετικών από 15 σε 20 εκατομμύρια στην εισαγωγή). Σύμφωνα με αυτούς, ο συνολικός αριθμός θανάτων στα συγκεντρωμένα κεφάλαια ήταν στην πραγματικότητα μεταξύ 65 και 85 εκατομμυρίων.
Μεθοδολογικά σφάλματα
Η διαμάχη μεταξύ των ιστορικών δεν αφορά την ύπαρξη φρικαλεοτήτων, αλλά μάλλον την επιστημονική μέθοδο καταμέτρησης των θανάτων, και πρωτίστως, των λιμών. Ατυχήματα, αμέλεια ή πολιτικά όπλα; Η πλειονότητα των θυμάτων που αποδίδονται στον κομμουνισμό προέρχεται πράγματι από μεγάλους λιμούς, ιδιαίτερα στην ΕΣΣΔ (το Ουκρανικό Γολοντομόρ του 1932-1933) και στην Κίνα (το Μεγάλο Άλμα Προς τα Εμπρός του Μάο Τσε Τουνγκ, που εκτιμάται σε 30 έως 45 εκατομμύρια θανάτους). Οι ιστορικοί συζητούν για το εύρος της ευθύνης που πρέπει να αποδοθεί άμεσα στην ιδεολογία: ήταν αυτές οι σκόπιμες εξοντώσεις μέσω της πείνας ή ήταν οι δραματικές συνέπειες της οικονομικής ανικανότητας και της αναγκαστικής συλλογικοποίησης;
Επιπλέον, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι έμμεσοι θάνατοι; Προσθέτοντας, για παράδειγμα, στον ίδιο υπολογισμό, όσους εκτελέστηκαν κατά τη διάρκεια εκκαθαρίσεων (όπως η Μεγάλη Τρομοκρατία υπό τον Στάλιν) και όσους πέθαναν από εξάντληση σε στρατόπεδα εργασίας (Γκουλάγκ, Λαογκάι); Για πολλούς ερευνητές, η ανάμειξη αυτών των κατηγοριών δημιουργεί ένα κράμα που στερείται ιστορικής ακρίβειας.
Αποδεκτά στοιχεία ανά γεωγραφική περιοχή
Το άνοιγμα των σοβιετικών αρχείων μετά το 1991 κατέστησε δυνατή την περαιτέρω επεξεργασία των δεδομένων, αν και εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αβεβαιότητες, ιδίως για την Κίνα και τη Βόρεια Κορέα:
Μαοϊκή Κίνα: 45 έως 70 εκατομμύρια θάνατοι (κυρίως κατά τη διάρκεια του λιμού του Μεγάλου Άλματος προς τα Εμπρός και, σε μικρότερο βαθμό, της Πολιτιστικής Επανάστασης).
ΕΣΣΔ: Περίπου 15 έως 20 εκατομμύρια θάνατοι (σταλινική καταστολή, αναγκαστικές μετακινήσεις πληθυσμού, λιμοί του 1921-1922 και 1932-1933).
Καμπότζη των Ερυθρών Χμερ: Περίπου 1,5 έως 2 εκατομμύρια θάνατοι (που αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 25% του συνολικού πληθυσμού της χώρας εκείνη την εποχή, αποτελώντας αναλογικά τον υψηλότερο αριθμό θανάτων).
Το αδιέξοδο της σύγκρισης με τον ναζισμό
Το άλλο σημαντικό εμπόδιο σε αυτή τη συζήτηση είναι η προσπάθεια του Stéphane Courtois να σχεδιάσει μια αυστηρή ισοδυναμία μεταξύ των κομμουνιστικών και των ναζιστικών εγκλημάτων, χαρακτηρίζοντας τον κομμουνισμό ως «ταξική γενοκτονία». Η πλειοψηφία των ειδικών στον ολοκληρωτισμό απορρίπτει αυτή τη σαρωτική σύγκριση. Τονίζουν μια θεμελιώδη διαφορά στη φύση: Ο ναζισμός στόχευε στην άμεση και σχεδιασμένη βιολογική φυλετική εξόντωση (το Ολοκαύτωμα), ενώ η κομμουνιστική τρομοκρατία χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο για ριζικό κοινωνικό μετασχηματισμό και τη διατήρηση της εξουσίας ενός κρατικού μηχανισμού, σκοτώνοντας μαζικά τους ίδιους τους πολίτες του μέσω δυναμικής πολιτικού αποκλεισμού και δολοφονικών οικονομικών ουτοπιών.
Μια θέση που μοιάζει ύποπτα με μια τεράστια περιστροφή στην άμμο, όπου η συλλογική τύφλωση προσπαθεί όσο καλύτερα μπορεί να καλύψει το ναυάγιο μιας ιδεολογίας που έχει καταρρεύσει από μόνη της όπου κι αν έχει κυριαρχήσει.
Υποβιβάζοντας τις ανθρώπινες τραγωδίες σε έναν απλό μακάβριο αριθμό, χάνουμε το ουσιώδες σημείο: την ίδια τη φύση ενός συστήματος που έχει καθιερώσει τη μαζική τρομοκρατία ως εργαλείο διακυβέρνησης. Είτε ο αριθμός των νεκρών σταματήσει στα 65 εκατομμύρια είτε ανέβει στα 100 εκατομμύρια, η ιστορική ετυμηγορία παραμένει η ίδια. Αυτή η άρνηση να αντιμετωπίσουμε την πραγματικότητα, που αποδεικνύεται από τη διαμάχη Agde, καταδεικνύει ότι ο αγώνας για την ιστορική αλήθεια απέχει πολύ από το να είναι αντίθετος με τα αντανακλαστικά του δόγματος.
Κάτι που θα έκανε τον Στάλιν ιδιαίτερα περήφανο για τους απογόνους του...
Audrey D'Aguanno -Πηγή: breizh-info.com
(1) Τα αποκαλυπτήρια στην Αγκντ ενός μνημείου αφιερωμένου στα «θύματα του κομμουνισμού» από τον δήμαρχο του Εθνικού Συναγερμού (RN), Αουρελιέν Λόπεζ-Λιγκουόρι, προκάλεσαν θύελλα διαμαρτυριών από τοπικές αριστερές ομάδες. Αυτής της επετειακής εκδήλωσης, που διοργανώθηκε τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2026, για να συμπέσει με την επέτειο της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου, προηγήθηκε διάλεξη από τον κοινωνιολόγο Ματιέ Μποκ-Κοτέ, και προκάλεσε την οργή αριστερών πολιτικών κομμάτων, συνδικάτων και ενώσεων. Την καταγγέλλουν ως ιδεολογική προσβολή και αναθεωρητική πρόκληση.

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου