Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής 2026: Τι είναι η οπτογενετική;

© Επιτροπή Νόμπελ για τη Φυσιολογία ή την Ιατρική. Ins. Mattias Karlén

 9/10/2026

Το Νόμπελ Ιατρικής 2026 απονεμήθηκε τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου στον Αμερικανό Καρλ Ντάισεροθ και στους Γερμανούς Πέτερ Χέγκεμαν και Γκέοργκ Νάγκελ για την εργασία τους στην οπτογενετική,

μια τεχνική ικανή να αναλύει με ακρίβεια την εγκεφαλική δραστηριότητα.

 Από Sophie Raffin

«Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος σχηματίζει αναμνήσεις, συναισθήματα και συμπεριφορές αποτελεί εδώ και καιρό όνειρο για τους ερευνητές», τόνισε η επιτροπή του βραβείου Νόμπελ για το Χ, ανακοινώνοντας την απονομή του βραβείου Νόμπελ Ιατρικής στους ερευνητές Karl Deisseroth, Peter Hegeman και Georg Nagel για το έργο τους στην οπτογενετική. Αυτή η τεχνική προσφέρει, σύμφωνα με τα λόγια του Per Svenningsson, προέδρου της Επιτροπής Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής, «δυνατότητες χαρτογράφησης του εγκεφάλου με τρόπους που θα μπορούσαμε μόνο να ονειρευτούμε». Αλλά τι ακριβώς περιλαμβάνει αυτό; Ας εξηγήσουμε.

Οπτογενετική: Μια τεχνική που συνδυάζει το φως και τη γενετική για την καλύτερη κατανόηση του εγκεφάλου

Η οπτογενετική περιλαμβάνει την εισαγωγή ενός γονιδίου στα κύτταρα που τα ωθεί να παράγουν μια φωτοευαίσθητη πρωτεΐνη. Στη συνέχεια, χρησιμοποιώντας στοχευμένες δέσμες φωτός, οι επιστήμονες μπορούν να ενεργοποιήσουν την πρωτεΐνη για να ελέγχουν με ακρίβεια τη δραστηριότητα των κυττάρων.

Η βραβευμένη έρευνα βασίζεται στην ανακάλυψη της καναλροδοψίνης από τον νευροεπιστήμονα Peter Hegemann και τον βιοφυσικό Georg Nagel. Αυτή η πρωτεΐνη, που προέρχεται από ένα μονοκύτταρο φύκι, έχει αποδειχθεί ευαίσθητη στο φως. Ο νευροβιολόγος και βιοϊατρικός μηχανικός Karl Deisseroth τη μετέτρεψε σε έναν διακόπτη που ελέγχεται από το φως για τα νευρικά κύτταρα. Αυτό επιτρέπει την ενεργοποίηση ή την αναστολή των νευρώνων, οδηγώντας έτσι σε καλύτερη κατανόηση της λειτουργίας των νευρωνικών κυκλωμάτων και του ρόλου τους σε ορισμένες ασθένειες ή συμπεριφορές.

Σε μια συνέντευξη στο AFP, ο Karl Deisseroth εξήγησε την αξία της τεχνικής: «Στην καρδιολογία, μπορούμε να μοντελοποιήσουμε τα συμπτώματα της καρδιακής ανεπάρκειας θεωρώντας την καρδιά ως αντλία. Εάν δεν αντλεί πλέον τόσο καλά, μπορούμε να ποσοτικοποιήσουμε την έκταση αυτής της ανεπάρκειας. Με τον εγκέφαλο, δεν το είχαμε αυτό. Δεν είχαμε κανένα μετρήσιμο δείκτη που να μας επιτρέπει να πούμε: "Ω, αυτό το μέρος δεν λειτουργεί αρκετά καλά". Αλλά η οπτογενετική αρχίζει να αντιμετωπίζει αυτό το πρόβλημα, επειδή τώρα μπορούμε να πούμε: "Αυτά τα κύτταρα είναι πολύ ενεργά ή όχι αρκετά ενεργά"».   -Πηγή: pourquoidocteur.fr