 |
| Αυτό που έχει σημασία δεν είναι μόνο το βάρος, αλλά και το πού συσσωρεύεται το λίπος στο σώμα – αυτό μπορεί να επιβαρύνει τον εγκέφαλο. © Pexels |
29/1/2026
Δεν είναι μόνο το βάρος που μετράει: Το κρυφό σωματικό λίπος στα όργανα μπορεί να προκαλέσει ταχύτερη γήρανση του εγκεφάλου – ακόμη και με φυσιολογικό ΔΜΣ.
Γράφει η Eva Schmitt
Το σωματικό βάρος θεωρείται αξιόπιστος δείκτης υγείας. Αν είναι εντός του φυσιολογικού εύρους, όλα φαίνονται καλά. Αλλά αυτή η εντύπωση μπορεί να είναι παραπλανητική. Το λίπος κατανέμεται πολύ διαφορετικά σε όλο το σώμα. Ορισμένες εναποθέσεις παραμένουν ακόμη και αόρατες: βρίσκονται βαθιά μέσα στα όργανα ή ανάμεσα στους μύες.
Η κατανομή του λίπους μπορεί να επηρεάσει το πόσο καλά λειτουργεί ο εγκέφαλος και πόσο γρήγορα γερνάει μακροπρόθεσμα. Αυτό υποδεικνύεται από μια μεγάλη ανάλυση δεδομένων ιατρικής απεικόνισης που δημοσιεύθηκε πρόσφατα. Σύμφωνα με την ανάλυση, δεν είναι μόνο η ποσότητα του λίπους που είναι κρίσιμη, αλλά και η θέση του. Ιδιαίτερα ύπουλες είναι οι εναποθέσεις λίπους που δεν είναι οπτικά αισθητές και μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και σε άτομα με μέτριο βάρος.
Η απεικόνιση αποκαλύπτει κρυμμένες αποθέσεις λίπους
Η ανάλυση βασίζεται σε μαγνητικές τομογραφίες 25.997 ενηλίκων από την UK Biobank. Οι συμμετέχοντες ήταν κατά μέσο όρο 55 ετών. Η μαγνητική τομογραφία επέτρεψε την ακριβή ανίχνευση λίπους σε διάφορες περιοχές του σώματος. Οι μετρήσεις περιελάμβαναν λίπος στο ήπαρ, το πάγκρεας, την κοιλιακή κοιλότητα, τους μύες και γύρω από τα εσωτερικά όργανα.
Στη συνέχεια, η ερευνητική ομάδα κατηγοριοποίησε τους συμμετέχοντες σύμφωνα με τυπικά πρότυπα κατανομής λίπους. Δύο πρότυπα ξεχώρισαν ιδιαίτερα επειδή συνδέονταν στενά με αλλαγές στον εγκέφαλο.
Δύο πρότυπα λίπους με ιδιαίτερο κίνδυνο για τον εγκέφαλο
Το πρώτο μοτίβο περιλαμβάνει άτομα με εντυπωσιακά υψηλό ποσοστό λίπους στο πάγκρεας. Αυτές οι εναποθέσεις συνήθως δεν προκαλούν άμεσα συμπτώματα και συχνά παραμένουν απαρατήρητες για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, είναι σαφώς ορατές στην μαγνητική τομογραφία.
Το δεύτερο μοτίβο ονομάζεται «λεπτό λίπος». Τα προσβεβλημένα άτομα συχνά φαίνονται λεπτά ή φυσιολογικού βάρους. Ταυτόχρονα, έχουν μεγάλη ποσότητα λίπους στην κοιλιακή τους κοιλότητα, ενώ η μυϊκή τους μάζα είναι χαμηλή.
Και οι δύο ομάδες εμφάνισαν σημαντικές διαφορές στη δομή του εγκεφάλου σε σύγκριση με τα αδύνατα άτομα. Η φαιά ουσία μειώθηκε και ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου επιδεινώθηκαν ταχύτερα. Επιπλέον, εντοπίστηκαν περισσότερες αλλαγές στη λευκή ουσία, η οποία θεωρείται δείκτης χειρότερης ροής αίματος και αυξημένης πίεσης στον εγκέφαλο.
Ο Κάι Λιού, ακτινολόγος που συμμετείχε στη μελέτη και αναπληρωτής καθηγητής στο Ιατρικό Πανεπιστήμιο Xuzhou στην Κίνα, εξηγεί: «Η υγεία του εγκεφάλου δεν εξαρτάται μόνο από το πόσο λίπος έχει ένα άτομο, αλλά και από το πού αποθηκεύεται».
Η κατανομή του λίπους έχει διαφορετικές επιπτώσεις στον εγκέφαλο στους άνδρες και τις γυναίκες
Οι παρατηρούμενες αλλαγές επηρεάζουν όχι μόνο τις μεμονωμένες μετρήσεις, αλλά και αρκετές περιοχές του εγκεφάλου ταυτόχρονα. Περιοχές στους μετωπιαίους και κροταφικούς λοβούς επηρεάζονται ιδιαίτερα. Αυτές οι περιοχές είναι υπεύθυνες για λειτουργίες όπως ο σχεδιασμός, η μνήμη και η συναισθηματική ρύθμιση. Στους άνδρες, παρατηρήθηκε επίσης μια επιταχυνόμενη βιολογική γήρανση του εγκεφάλου. Κατά μέσο όρο, ο εγκέφαλος φαινόταν μεγαλύτερος από την πραγματική χρονολογική του ηλικία. Αυτή η επίδραση ήταν ιδιαίτερα έντονη στους άνδρες με το λεγόμενο πρότυπο «λεπτού λίπους», που σημαίνει υψηλό επίπεδο εσωτερικού λίπους παρά το μέτριο σωματικό βάρος.
Στις γυναίκες, διαμορφώθηκε μια διαφορετική εικόνα. Ενώ παρατηρήθηκαν και δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο, αυτές συνδέονταν ιδιαίτερα στενά με ένα υψηλό ποσοστό λίπους στο πάγκρεας. Αυτό το μοτίβο λίπους ήταν ελάχιστα αισθητό στην καθημερινή ζωή και συχνά παρέμενε απαρατήρητο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η έκταση και η κατανομή των αλλαγών ποίκιλλε ανάλογα με την περιοχή του εγκεφάλου. Συνολικά, ωστόσο, διαμορφώθηκε ένα κοινό εύρημα: ορισμένα πρότυπα κατανομής λίπους σχετίζονται με μεγαλύτερη ατροφία του εγκεφάλου και στα δύο φύλα, αν και με διαφορετικές επικρατήσεις.
Οι δομικές αλλαγές αντικατοπτρίζονται επίσης σε γνωστικά τεστ. Τα αποτελέσματα μπορεί να φαίνονται μέτρια με την πρώτη ματιά, αλλά μπορούν να γίνουν αισθητά στην καθημερινή ζωή. Μεταξύ άλλων, εξετάστηκαν οι χρόνοι αντίδρασης, η απόδοση της μνήμης και η προσοχή.
Τυπικές ανωμαλίες που σχετίζονται με την δυσμενή κατανομή του λίπους περιλαμβάνουν:
- Πιο αργές ψυχοκινητικές αντιδράσεις
-Ασθενέστερη ανάκληση προγραμματισμένων ενεργειών
-Μειωμένη οπτική μνήμη
Αυξημένος κίνδυνος νευρολογικών διαταραχών
Εκτός από τη δομή του εγκεφάλου και τις γνωστικές ικανότητες, η ομάδα ανέλυσε επίσης ιατρικά τεκμηριωμένες διαγνώσεις. Ορισμένες νευρολογικές διαταραχές εμφανίζονταν συχνότερα σε συγκεκριμένα μοτίβα λίπους. Αυτές περιελάμβαναν καταθλιπτικά επεισόδια, αγχώδεις διαταραχές, εγκεφαλικά επεισόδια και, σε ορισμένες ομάδες, επιληψία.
Οι άνδρες με μοτίβο «λεπτού λίπους» είχαν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης από τους πιο αδύνατους συναδέλφους τους. Οι γυναίκες με υψηλή ποσότητα παγκρεατικού λίπους είχαν αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Αυτές οι συσχετίσεις παρέμειναν ακόμη και μετά τη λήψη υπόψη παραγόντων όπως η ηλικία, η υψηλή αρτηριακή πίεση, ο διαβήτης και η σωματική δραστηριότητα.
Η κατανομή του λίπους εξηγεί τους κινδύνους για τον εγκέφαλο καλύτερα από τη ζυγαριά
Ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) παραμένει μια γενική οδηγία. Ωστόσο, δεν κάνει διάκριση μεταξύ μυϊκής και λιπώδους μάζας. Το πιο σημαντικό, δεν λέει τίποτα για το πού αποθηκεύεται το λίπος στο σώμα. Η διάγνωση λιπώδους ήπατος αντιμετωπίζει επίσης μόνο ένα μέρος του προβλήματος. Η ανάλυση έδειξε ότι το λίπος στο πάγκρεας μερικές φορές συσχετιζόταν πιο έντονα με τις αλλαγές στον εγκέφαλο από το λίπος στο ήπαρ...
Σημαντικό: Αυτή η ανάλυση περιγράφει συσχετίσεις, όχι άμεσες αιτίες. Ωστόσο, αποκαλύπτει ότι η κατανομή του σωματικού λίπους συνδέεται στενά με την υγεία του εγκεφάλου.
Εν ολίγοις:
-Το σωματικό βάρος από μόνο του δεν είναι ο καθοριστικός παράγοντας, αλλά μάλλον η κατανομή του σωματικού λίπους: Το λίπος σε όργανα όπως το πάγκρεας ή η υψηλή αναλογία λίπους προς μυς μπορεί να επιταχύνει τη γήρανση του εγκεφάλου - ακόμη και με φυσιολογικό ΔΜΣ.
-Δεδομένα απεικόνισης από περίπου 26.000 ενήλικες δείχνουν ότι ορισμένα μοτίβα λίπους σχετίζονται με απώλεια φαιάς ουσίας, ταχύτερη γήρανση του εγκεφάλου και μετρήσιμες μειώσεις στη μνήμη, τον χρόνο αντίδρασης και την προσοχή.
-Ο ΔΜΣ και οι ζυγαριές δεν λένε όλη την ιστορία επειδή δεν ανιχνεύουν κρυμμένο σπλαχνικό λίπος. Για την υγεία του εγκεφάλου, η μυϊκή μάζα, η άσκηση και ο μεταβολισμός είναι πιο σημαντικά από έναν μόνο αριθμό. -Πηγή & Φωτογραφία
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου