2/3/2026
Εξήντα εννιά χρόνια από τη θυσία του, ο αγώνας παραμένει αδικαίωτος και ο ημίθεος Αυξεντίου, από το Πάνθεον των Ηρώων, μας θυμίζει το χρέος προς την ημικατεχόμενη ιδιαίτερη πατρίδα μας.
ΜΕΡΟΣ Β΄
Είχε περάσει το μεσημέρι κι οι δυο αντάρτες εξακολουθούσαν να κρατούν τις θέσεις τους στο άπαρτο κρησφύγετο. Ο Αυγουστής, συνεπαρμένος από τον καπνό της πολύωρης μάχης, άρχισε να ετοιμάζει τα μικροπράγματα που χρειαζόντουσαν, όταν θα έκαναν τη νυχτερινή τους έξοδο. Κι ο Αυξεντίου, βαριά τραυματισμένος στο βάθος του κρησφυγέτου, είπε στον Αυγουστή, λες κι ήθελε να τον προετοιμάσει γι’ αυτά που θα συνέβαιναν σε λίγο: «Έχουν τζι άλλα μέσα οι Εγγλέζοι, βρε μισκή… τζιαι θα τα χρησιμοποιήσουν όλα εναντίον μας…». Και, ξαφνικά, άρχισε να τρέχει μέσα στο κρησφύγετο ένα υγρό, καταβρέχοντας παντού το πάτωμα. Έμεινε άναυδος ο Αυγουστής, όταν από τις αναθυμιάσεις αντιλήφθηκε ότι ήταν βενζίνη. Τα λόγια του Αυξεντίου είχαν αποδειχθεί προφητικά και του μίλησε κατατρομαγμένος: «Είναι βενζίνα, Μάστρε, θα μας κάψουν ζωντανούς». Την ίδια στιγμή έσκασαν κοντά τους τρεις εμπρηστικές χειροβομβίδες, με αποτέλεσμα το κρησφύγετο να μετατραπεί σε φλεγόμενη κάμινο…
Κι εκεί που ήταν γονατιστός στην είσοδο του κρησφυγέτου οι φλόγες κάλυψαν αμέσως τον Αυγουστή, νιώθοντας να καίγονται τα μαλλιά του και το δεξί μέρος του προσώπου του. Έφερε, τότε, από ένστικτο, τα χέρια του και κάλυψε το πρόσωπό του, αλλά τα ένιωσε να καίγονται κι αυτά. «Αχ, Παναγία μου», φώναξε με απόγνωση και γύρισε το βλέμμα στον καιόμενο Αυξεντίου. Εκεί, στο βάθος της σπηλιάς όπου βρισκόταν, οι φλόγες τον είχαν ζωσμένο από παντού. Διατηρούσε, όμως, την ψυχραιμία του. «Στο πρόσωπό του», ιστορεί ο Αυγουστής, «δεν είδα να ζωγραφίζεται τρόμος ή πόνος. Κι ενώ εγώ τον έβλεπα τρομαγμένος, εκείνος με κοίταζε ατάραχος, απευθύνοντάς μου τα τελευταία του λόγια, μια συμβουλή που θα με συνοδεύει για πάντα στην υπόλοιπη ζωή μου: ‘‘Μη φοβάσαι, ρε μισκή, μη φοβάσαι!’’».
Κι ο Αυγουστής στα τελευταία λόγια του Μάστρου του, που καιγόταν σαν λαμπάδα στο θυσιαστήρι της λευτεριάς, δεν άντεξε να μείνει περισσότερο στη σπηλιά, ούτε και μπόρεσε να ξανακοιτάξει προς το μέρος όπου καιγόταν ο ήρωας των ηρώων της ΕΟΚΑ. Τα κατάφερε να πεταχτεί έξω από το κρησφύγετο και να κατρακυλήσει στην κατωφέρεια, όπου κρύφτηκε, για να εντοπιστεί αργότερα από τους πραιτωριανούς του Χάρντινγκ, ένας από τους οποίους τον ρώτησε αν είναι ο Αυξεντίου. «Όχι», του απάντησε. «Είσαι ο Ματρόσης;», τον ξαναρώτησε, προφέροντας φθαρμένο το ψευδώνυμό του. «Μάλιστα», του απάντησε κι εκείνος, κατακόκκινος από θυμό, τον ρώτησε πού είναι ο Αυξεντίου. «Κάηκε εκεί μέσα», του απάντησε ο Αυγουστής κι ο στρατιώτης τον διέταξε να μπει στο φλεγόμενο κρησφύγετο. Ο Αυγουστής αντιδρούσε, αλλά αρκετοί στρατιώτες τον έσυραν βίαια στο στόμιο του κρησφυγέτου. Κάποια στιγμή, στρατιώτες κατάφεραν να μετακινήσουν μια μεγάλη πέτρα από το στόμιο του κρησφυγέτου. Τότε ο Αυγουστής είδε μέσα το πυρίκαυστο σώμα του Μάστρου του. Οι στρατιώτες, θα πει αργότερα ο Αυγουστής, μπροστά στο θέαμα που αντίκρισαν, στέκονταν άναυδοι, ακίνητοι και ανέκφραστοι κοίταζαν το καρβουνιασμένο σώμα τού ημίθεου. Κι όταν συνήλθαν από την κατάπληξή τους, αμίλητοι, με σκυμμένο το κεφάλι, πήραν τον Αυγουστή μαζί τους και προχώρησαν στο μοναστήρι, όπου βρίσκονταν και οι άλλοι σύντροφοί του.
Όσο απέμεινε από το καρβουνιασμένο σώμα του ήρωα οι Βρετανοί το έθαψαν κρυφά στο κοιμητήριο των Κεντρικών Φυλακών. Ακόμα και νεκρό τον έτρεμαν. Κι ο λαός, που συνέχισε τον Αγώνα για τη λευτεριά και την Ένωση, ανέβασε τον Αυξεντίου στο πιο ψηλό σκαλοπάτι της δόξας. Ποιητές, πεζογράφοι ιστορικοί, Έλληνες και ξένοι έγραψαν για τον καπετάν Ζώτο ύμνους δοξαστικούς, που δεν γράφτηκαν ποτέ άλλοτε για ήρωα. Βρετανός ποιητής στην μπαλάντα του για τον Γρηγόρη Αυξεντίου πλέκει το εγκώμιο της θυσίας του και ειρωνεύεται σαρκαστικά τον Χάρντινγκ, που έσπευσε να συγχαρεί τους στρατιώτες του για το αποτρόπαιο έγκλημά τους.
«Έβγα, λεβέντη Γρηγόρη,
Τη σπηλιά σου περιζώσαν όπλα
Στις κορφές των βουνών βγαίνει ο ήλιος
Μια ζωή μόνο να σώσεις…
… Μπρος, ελάτε, τους φώναξε, ελάτε,
Μοναχός είμαι τώρα δω’πέρα
Με ντουφέκι ένας άνδρας προσμένει
Να με πιάσετε ελάτε, αν μπορείτε…
…Και σαν έφτασε τότε, ο στρατάρχης,
Στον στρατό του λέει μπράβο, αντρίκεια,
Δόξα αλήθεια κερδίσατε εξήντα
Σεις, σκοτώνοντας έναν μονάχα…».
«Κι η Μούσα Καλλιόπη κρούοντας
στη λύρα, βροντερόφωνο τραγούδι…
Η Παναγιά του Μαχαιρά το δάκρυ μύρο,
Σκορπάει στον τάφο σου τριγύρω».
Χρ. Παπαχρυσοστόμου
——————
Τραγούδι για τον Μεγάλο αδερφό μας
Να πάρουμε μια σταγόνα από το αίμα σου
Να καθαρίσουμε το δικό μας,
Να πάρουμε μια σταγόνα από τα αίμα σου
Να μπολιάσουμε το δικό μας,
Να πάρουμε μια σταγόνα απ’ το αίμα σου
Να βάψουμε το δικό μας.
Να μην μπορέσει πια ποτές
Να το ξεθωριάσει ο φόβος.
Να πάρουμε το τελευταίο σου βλέμμα
Να μας κοιτάζει μην ξεστρατίσουμε.
Να πάρουμε την τελευταία σου εκπνοή
Να ’χουμε οξυγόνο ν’ αναπνέουμε
Χιλιάδες χρόνια.
Να πάρουμε τις τελευταίες σου λέξεις
Να ’χουμε να τραγουδάμε
Ανεξάντλητα εμβατήρια για λευτεριά…
Κώστας Μόντης
————————————-
Η μπαλάντα του Γρηγόρη Αυξεντίου
Του Γενναίου των Γενναίων
Κι από των θάμνων τα κλαδιά υψωμένη,
Σχεδόν μεσούρανη ομορφιά, φωνή,
με δωρικό περπάτημα ανεβαίνει
– Και λες η Ελλάδα η αρχαγγελική
– στα χέρια κρίνο υψώνοντας προβαίνει.
– Τέτοια διαμάντια λόγια αντιλαλεί:
Δεν έχει χώρο η γη για να χωρέσει
Τον που το ξίφος δίνει στον εχθρό
Τρανή τιμή για την τιμή όποιος πέσει.
Τον όρκο δεν προδώνω τον ιερό.
Σαν να διαλέγεις το χαμό.
Κύπρος Χρυσάνθης
————————–
Εκείνο το πρωί
Εκείνο το πρωί του Μάρτη
Μάς δίδαξες μέσα σε λίγες ώρες
Όσα δεν μας δίδαξαν οι αιώνες.
Τάσος Αριστοτέλους
———————————
Είχε μια φλόγα της λευτεριάς σημάδι
Κι ένα σταυρό στο στήθος του που ’λαμπε στο σκοτάδι.
Ήταν αϊτός περήφανος κι όλο ψηλοπετούσε
Στη φλογισμένη του ματιά την Κύπρο μας χωρούσε…
Θεοκλής Κουγιάλης
——————
Αυξεντίου
Αρχάγγελος με τη ρομφαία σου,
Στο πύρινο άρμα μπήκες του Προφήτη Ηλία
Κι έσμιξες με τον Ήλιο
Έσμιξες με το φως,
Κι έγινες φλόγα, κεραυνός
Συνείδηση της λευτεριάς
Μες την καρδιά της οικουμένης…
Νίκος Κρανιδιώτης
———————————————-
Ο Ζήδρος
Αφήνω γεια στον Όλυμπο, σ’ όλα τα κορφοβούνια
Κι εσείς λημέρια μου έρημα, πλατάνια με τους ίσκιους
Ζήδρο μου, καπετάνιε μου, του Μαχαιρά ξεφτέρι
Ζήδρο μου, η θυσία σου τη λευτεριά θα φέρει…
Βρυσούλες με τα κρύα νερά και χαμηλά λημέρια
Αφήνω γεια στους σταυραετούς και σ’ όλα τα ξεφτέρια
Ζήδρο μου, καπετάνιε μου, του Μαχαιρά ξεφτέρι
Ζήδρο μου η θυσία σου τη λευτεριά θα φέρει.
Αφήνω γεια στον ήλιο μου και στο χρυσό φεγγάρι,
Που μου ’φεγγε να περπατώ σαν άξιο παλληκάρι.
Ζήδρο μου, καπετάνιε μου, του Μαχαιρά ξεφτέρι,
Ζήδρο μου η θυσία σου τη λευτεριά θα φέρει
Κλέφτικο τραγούδι
Εξήντα εννιά χρόνια από τη θυσία του, ο αγώνας παραμένει αδικαίωτος και ο ημίθεος Αυξεντίου, από το Πάνθεον των Ηρώων, μας θυμίζει το χρέος προς την ημικατεχόμενη ιδιαίτερη πατρίδα μας. Μας καλεί επιτακτικά να τον μιμηθούμε, κραυγάζοντάς μας τους αθάνατους στίχους του Αντρέα Κάλβου: «Θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία…».
Ο Αυγουστής Ευσταθίου βγαίνει καμένος από το φλεγόμενο κρησφύγετο. Η τραγική όψη του αψευδής μάρτυρας της φρίκης και της δόξας της Μάχης του Μαχαιρά.
Πηγές: https://simerini.sigmalive.com/article/2026/3/1/mneme-emitheou-auxentiou32ee9385-ddb3-43ca-8f32-fb49dc54b086/ & onisilos.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου