H Ελληνορθόδοξη Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας αποδέχεται τον Σκοπιανό αρχιμανδρίτη ως "Μακεδόνα" - Βγάζουμε μόνοι μας τα μάτια μας

Ο Σκοπιανός π. Γαβριήλ και το πασχαλιάτικο αυγό του με τον ήλιο της Βεργίνας

 15/6/2026

Μακεδονία - «Ώρα ημάς εξ’ ύπνου εγερθήναι»

Θέλουμε μια σαφή εξήγηση από την Ελληνορθόδοξη Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας που θα ήταν όχι μόνο χρήσιμη αλλά και επιβεβλημένη.

Γράφει ο Ιωάννης Παπαδημητρίου

Η συζήτηση που έχει ανοίξει τις τελευταίες εβδομάδες γύρω από τις επαφές της Ελληνορθόδοξης Αρχιεπισκοπής Αυστραλίας με τον αρχιμανδρίτη Γαβριήλ της λεγόμενης «Μακεδονικής Ορθόδοξης Κοινότητας Μελβούρνης και Βικτώριας» αγγίζει ένα ζήτημα πολύ βαθύτερο από μια απλή ανταλλαγή επισκέψεων μεταξύ κληρικών. Αγγίζει το ερώτημα κατά πόσον η Αρχιεπισκοπή αντιλαμβάνεται τις ιστορικές, εκκλησιαστικές και εθνικές προεκτάσεις των επιλογών της όταν προσκαλεί ή φιλοξενεί πρόσωπα τα οποία έχουν αφιερώσει σημαντικό μέρος της δημόσιας δράσης τους στην προώθηση μιας ιδεολογίας περί ξεχωριστού «μακεδονικού έθνους».

Ο π. Γαβριήλ έχει καταστήσει σαφές μέσα από τις δημόσιες τοποθετήσεις του ότι η δράση του εκτείνεται πολύ πέρα από τα όρια της ποιμαντικής διακονίας. Οι ομιλίες του βρίθουν αναφορών σε «μακεδονική ενότητα», «μακεδονικό πνεύμα», «μακεδονικές γενιές» και στην ανάγκη διατήρησης μιας ιδιαίτερης «μακεδονικής» ταυτότητας στη διασπορά. Πρόκειται για έναν λόγο με έντονο εθνικό περιεχόμενο, ο οποίος υπηρετεί μια συγκεκριμένη ιστορική και πολιτική αφήγηση. Κάθε δημόσια εμφάνισή του κινείται μέσα σε αυτό το πλαίσιο και γι' αυτό η παρουσία του σε ελληνικούς ναούς δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια ουδέτερη εκκλησιαστική χειρονομία.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι ο ίδιος έχει φωτογραφηθεί να κρατά πασχαλινό αυγό διακοσμημένο με τον Ήλιο της Βεργίνας. Η εικόνα αυτή αποκαλύπτει με τον πιο εύγλωττο τρόπο τη σύγχυση μεταξύ πίστεως και εθνικισμού που χαρακτηρίζει ορισμένους κύκλους. Το πασχαλινό αυγό αποτελεί σύμβολο της Αναστάσεως του Χριστού, της νίκης της ζωής επί του θανάτου και της ελπίδας της σωτηρίας. Όταν χρησιμοποιείται ως καμβάς για την προβολή ενός πολιτικού ή εθνικού συμβολισμού, το θρησκευτικό του περιεχόμενο υποχωρεί προς όφελος μιας κοσμικής ατζέντας. Η εργαλειοποίηση των ιερών συμβόλων προς εξυπηρέτηση εθνικών αφηγημάτων δύσκολα συμβιβάζεται με το πνεύμα της Εκκλησίας και εύλογα προκαλεί αμηχανία σε πολλούς πιστούς.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η στάση της Ελληνορθόδοξης Αρχιεπισκοπής Αυστραλίας γεννά σοβαρά ερωτήματα. Οι επανειλημμένες προσκλήσεις, οι κοινές εμφανίσεις και οι αμοιβαίες επισκέψεις δημιουργούν μια εικόνα θεσμικής αποδοχής. Ασφαλώς κάθε εκκλησιαστικός θεσμός δικαιούται να επιδιώκει σχέσεις καλής γειτονίας με άλλες κοινότητες. Όμως οι σχέσεις αυτές απαιτούν και διάκριση. Όταν ο συνομιλητής προωθεί συστηματικά μια εθνικιστική αφήγηση, η δημόσια προβολή του αποκτά αναπόφευκτα συμβολικό βάρος.

Η πραγματικότητα είναι ότι κάθε τέτοια εμφάνιση αξιοποιείται από όσους επιδιώκουν να ενισχύσουν τη νομιμοποίηση των θέσεών τους. Οι φωτογραφίες από ελληνικούς ναούς, οι παρουσίες σε ελληνορθόδοξες εκδηλώσεις και οι δημόσιες σχέσεις με εκπροσώπους της Αρχιεπισκοπής παρουσιάζονται ως τεκμήρια αποδοχής. Έτσι, ανεξαρτήτως προθέσεων, η Αρχιεπισκοπή καταλήγει να συμβάλλει στην ενίσχυση της δημόσιας εικόνας ανθρώπων και οργανισμών που συνεχίζουν να καλλιεργούν τον λεγόμενο «μακεδονισμό».

Το γεγονός αυτό καθίσταται ακόμη πιο προβληματικό αν αναλογιστεί κανείς την ιστορική αποστολή της ίδιας της Αρχιεπισκοπής. Επί έναν αιώνα προβάλλει τον ελληνικό χαρακτήρα της, στηρίζει την ελληνική γλώσσα, την παιδεία, την ιστορική μνήμη και την πολιτιστική κληρονομιά του ελληνισμού της Αυστραλίας. Η ταυτότητα αυτή υπήρξε πάντοτε αναπόσπαστο μέρος της παρουσίας της. Ως εκ τούτου, η ευκολία με την οποία αντιμετωπίζονται πρόσωπα που προωθούν αφηγήσεις συγκρουόμενες με αυτή τη μνήμη προκαλεί εύλογη απορία.

Πάνω απ' όλα, η στάση αυτή μοιάζει να αγνοεί το βαρύ ιστορικό φορτίο του Μακεδονικού Αγώνα. Είναι αδύνατο να μη φέρει κανείς στον νου μορφές όπως ο Γερμανός Καραβαγγέλης, αλλά και τους δεκάδες ιερείς, μοναχούς, δασκάλους και λαϊκούς που υπέστησαν διώξεις, βασανισμούς και θάνατο επειδή παρέμειναν πιστοί στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και στην ελληνική τους συνείδηση. Εκείνοι αντιλήφθηκαν ότι η Εκκλησία και η εθνική ταυτότητα των κοινοτήτων της Μακεδονίας αποτελούσαν αλληλένδετες πραγματικότητες μέσα στις συνθήκες της εποχής τους. Η μνήμη τους επιβάλλει τουλάχιστον προσοχή και ιστορική ευαισθησία.

Κανείς δεν ζητά αντιπαλότητα ούτε αποκλεισμούς. Εκείνο που αναμένουν πολλοί πιστοί είναι συνέπεια, διάκριση και υπευθυνότητα. Όταν η Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας επιλέγει να συμμετέχει σε εκδηλώσεις τέτοιων οργανισμών ή να προσφέρει βήμα σε πρόσωπα που προωθούν ενεργά εθνικιστικές αφηγήσεις, το μήνυμα που εκπέμπεται υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια της χριστιανικής ευγένειας. Σε μια εποχή όπου οι συμβολισμοί έχουν τεράστια σημασία, η αδιαφορία απέναντι στις συνέπειές τους συνιστά πολυτέλεια που ένας ιστορικός θεσμός δεν μπορεί να επιτρέψει στον εαυτό του.

Η χριστιανική αγάπη προϋποθέτει αλήθεια. Η συμφιλίωση προϋποθέτει ειλικρίνεια. Και η ποιμαντική ευθύνη απαιτεί επίγνωση του τρόπου με τον οποίο οι πράξεις και οι εικόνες γίνονται αντιληπτές από το ποίμνιο. Για τον λόγο αυτό, μια σαφής εξήγηση από την Ελληνορθόδοξη Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας θα ήταν όχι μόνο χρήσιμη αλλά και επιβεβλημένη.