 |
| © Ντέιβιντ Κλόουντ, unsplash.com |
23/9/2026
Σε αυτό το άρθρο θα μάθετε τη διαφορά μεταξύ εποικοδομητικής και καταστροφικής κριτικής και θα λάβετε ψυχολογικές στρατηγικές για το πώς να αντιμετωπίσετε την άδικη κριτική.
Γράφει ο Dr.Doris Wolf, ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια
«Αυτό με χτύπησε πολύ», «Με κατέστρεψε», «Αυτό που είπε πραγματικά με πόνεσε», «Είμαι συντετριμμένος» - όλοι μας πιθανότατα έχουμε περιγράψει την αντίδρασή μας στην κριτική με παρόμοιο τρόπο κάποια στιγμή. Βασικά, οι περισσότεροι από εμάς δεν επιθυμούμε να ακούσουμε κριτική από τους άλλους. Αυτό συμβαίνει επειδή συνήθως αντιλαμβανόμαστε την κριτική ως απειλή για την προσωπικότητά μας και την αυτοεκτίμησή μας.
Φυσικά, η αντίδρασή μας εξαρτάται και από τον τρόπο που ασκείται η κριτική. Αν εκφράζεται καλοπροαίρετα και με στόχο τη διατήρηση της σχέσης ή/και την υποστήριξή μας - γνωστή και ως εποικοδομητική κριτική - τότε την αποδεχόμαστε πιο εύκολα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, είναι σημαντικό να εξετάσουμε τα σημεία της κριτικής πιο προσεκτικά. Αυτού του είδους η κριτική μπορεί στην πραγματικότητα να μας βοηθήσει να βελτιώσουμε και να διατηρήσουμε τις φιλίες.
Πότε η κριτική είναι άδικη και καταστροφική;
Η κριτική είναι άδικη και καταστροφική όταν:
-Αμφισβητείται ολόκληρη η προσωπικότητά μας.
-Είναι ακατάλληλη και υπερβολική.
-Παρουσιάζεται με αντιεπαγγελματικό και προσβλητικό τρόπο.
-Είναι πολύ γενικόλογη.
-Έχει στόχο να μας υποτιμήσει.
Επομένως, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε στρατηγικές για την εξουδετέρωση των επιπτώσεων αυτού του είδους της κριτικής. Η καταστροφική κριτική δεν αξίζει να λαμβάνεται υπόψη. Γι' αυτό θέλω να σας δείξω στρατηγικές για το πώς να αντιδράτε στην άδικη κριτική.
12 στρατηγικές για να αντικρούσετε την άδικη και προσβλητική κριτική
Στρατηγική 1: Αποφύγετε την Αυτοάμυνα
Τουλάχιστον τη στιγμή που ο κριτικός σας ασκεί άδικη κριτική, είναι άσκοπο να προσπαθήσετε να τον αντικρούσετε με λογικά επιχειρήματα ή ακόμα και δικαιολογίες. Το άτομο συνήθως δεν βρίσκεται σε κατάσταση όπου μπορείτε να το προσεγγίσετε με αυτόν τον τρόπο. Θα σπαταλήσετε ενέργεια, θα εμπλακείτε συναισθηματικά στην κατάσταση και τελικά θα αποτύχετε να επιτύχετε τον στόχο σας να αντικρούσετε την κριτική.
Στρατηγική 2: Ρίξτε μια πιο προσεκτική ματιά στο άτομο που σας επικρίνει
Τι είδους προσωπικότητα έχουν; Ποιες είναι οι προτιμήσεις και οι αξίες τους; Συχνά, η κριτική λέει περισσότερα για το άτομο που την εκφράζει παρά για εσάς. Θέλετε πραγματικά να είστε σαν αυτούς και να συμπεριφέρεστε όπως εκείνοι πιστεύουν ότι είναι σωστό; Αν όχι, τότε αποφασίστε αν θέλετε να λάβετε σοβαρά υπόψη την κριτική τους.
Στρατηγική 3: Προσδιορισμός του κινήτρου του κριτικού
Ποιον στόχο μπορεί να επιδιώκει με την άδικη κριτική του; Ποιο πλεονέκτημα θα μπορούσε να αποκομίσει από την ολομέτωπη δυσφήμισή σας; Για παράδειγμα, θέλει να εκφράσει τον θυμό του ή θέλει να νιώσει ισχυρός και ικανός; Ψάχνει απλώς για διασκέδαση; Αναγνωρίζοντας ότι ο κριτικός προσπαθεί στην πραγματικότητα να βοηθήσει τον εαυτό του, όχι εσάς, μπορείτε να αποστασιοποιηθείτε από την κριτική.
Στρατηγική 4: Αναρωτηθείτε αν η κριτική είναι σημαντική για τη ζωή σας
Εάν η γνώμη του κριτικού δεν είναι σημαντική για εσάς και δεν έχετε κανένα μειονέκτημα αγνοώντας την, μπορείτε να πάρετε την ελευθερία να την ακούσετε απλώς ή να την απορρίψετε ως ασήμαντη γνώμη.
Στρατηγική 5: Δείξτε συμπόνια για το άτομο που θέλει να σας πληγώσει με την κριτική
Ίσως αυτό το άτομο σας χρειάζεται για να σώσετε την αυτοεκτίμησή του. Γιατί αν δεν μπορεί να σας υποτιμήσει, νιώθει μικρό και ασήμαντο. Στην ουσία, αυτό το άτομο συμπεριφέρεται σαν ένα μικρό παιδί που κλαίει, «Είσαι κακή μαμά», όταν δεν του δίνουν παγωτό. Όπως ακριβώς η μαμά δεν παίρνει στα σοβαρά το σχόλιο του παιδιού της, έτσι και εσείς μπορείτε να επιλέξετε να δείτε το μικρό, αβοήθητο παιδί πίσω από το άτομο που σας επικρίνει, του οποίου οι προσδοκίες δεν έχουν εκπληρωθεί.
Στρατηγική 6: Μην σας τυφλώνει η θέση και η φήμη του ατόμου που ασκεί άδικη κριτική
Η βασική αρχή είναι: Ποτέ μην δέχεστε την κριτική των άλλων χωρίς αμφιβολία. Ακόμα και οι ειδικοί μπορεί να κάνουν λάθος. Επομένως, ανεξάρτητα από το πόσο θαυμάζεται από τους άλλους το άτομο που ασκεί κριτική για τις γνώσεις και τις δεξιότητές του, ή ακόμα και αν διαθέτει εμπειρία και εξειδίκευση στο θέμα ή τον τομέα που ασκεί κριτική, τίποτα από αυτά δεν δικαιολογεί την έκφραση της κριτικής του με υποτιμητικό τρόπο.
Στρατηγική 7: Δοκιμάστε την «νοητική μετάφραση»
Μια ασυνήθιστα αποτελεσματική στρατηγική κατά της καταστροφικής κριτικής είναι η «νοητική μετάφραση»: Φανταστείτε ότι η καταστροφική κριτική είναι συσκευασμένη σε μια ξένη γλώσσα - δυνατή, σκληρή, αλλά με ένα πιθανό νόημα. Μεταφράστε την εσωτερικά σε ένα εποικοδομητικό μήνυμα, για παράδειγμα: «Θα θέλατε περισσότερη υποστήριξη» αντί για «Τα κάνετε όλα λάθος!». Αυτή η νοητική αναδιατύπωση δημιουργεί απόσταση, αποτοξινώνει όσα ειπώθηκαν και σας δίνει πίσω τον έλεγχο της συναισθηματικής σας αντίδρασης.
Στρατηγική 8: Καταγράψτε την απάντησή σας στην κριτική
Αν παρατηρήσετε ότι η καταστροφική κριτική σας θυμώνει, μπορεί να βοηθήσει να σταματήσετε συνειδητά, να απομακρυνθείτε από την κατάσταση και να γράψετε όλα όσα θέλετε αυθόρμητα να πείτε στον κριτικό σας. Μην διστάσετε να πείτε βρισιές, γιατί κανείς δεν πρέπει ποτέ να τις δει ούτως ή άλλως. Το σημαντικό είναι ότι έχετε ξεσπάσει τον θυμό σας και τώρα μπορείτε να δείτε τι πραγματικά θέλετε να πείτε στο άλλο άτομο με κάποια απόσταση. Στη συνέχεια, κάψτε το χαρτί ή σκίστε το σε μικρά κομμάτια και πετάξτε τα.
Στρατηγική 9: Αναδημιουργήστε την εμπειρία της κριτικής στο μυαλό σας
Αυτή η στρατηγική είναι χρήσιμη αν έχετε την τάση να επαναλαμβάνετε τη σκηνή στο μυαλό σας όταν δεχτήκατε καταστροφική κριτική. Την επόμενη φορά που θα έχετε αυτήν την εικόνα στο μυαλό σας, φανταστείτε να χαμηλώνετε την ένταση. Ταυτόχρονα, οραματιστείτε την εικόνα να γίνεται μικρότερη και πιο θολή μέχρι να μην μπορείτε πλέον να δείτε ή να ακούσετε τίποτα απολύτως. Επαναλάβετε αυτήν τη στρατηγική κάθε φορά που σκέφτεστε την κριτική.
Στρατηγική 10: Χρησιμοποιήστε το χιούμορ σας
Επιλέξτε έναν χαρακτήρα κινουμένων σχεδίων ή ένα ζώο που ταιριάζει καλύτερα στον κριτικό. Φανταστείτε έντονα την κριτική να προέρχεται από το στόμα του χαρακτήρα κινουμένων σχεδίων ή του ζώου, χρησιμοποιώντας την τυπική φωνή και τον τόνο του. Όσο πιο πειστική είναι η φαντασία σας, τόσο λιγότερο σοβαρά θα παίρνετε την κριτική. Επαναλάβετε αυτήν τη στρατηγική κάθε φορά που σκέφτεστε την κριτική.
Στρατηγική 11: Γράψτε την καταστροφική κριτική σε έναν καθρέφτη στη φαντασία σας
Αυτή είναι μια άλλη στρατηγική που απαιτεί τη φαντασία σας. Φανταστείτε τον εαυτό σας να γράφει το άδικο σχόλιο σε έναν μεγάλο καθρέφτη. Στη συνέχεια, φανταστείτε να παίρνετε ένα μεγάλο σφυρί και να συντρίβετε τον καθρέφτη, μαζί με το σχόλιο, σε χίλια μικροσκοπικά κομμάτια. Επαναλάβετε αυτήν τη στρατηγική κάθε φορά που σκέφτεστε την κριτική.
Στρατηγική 12: Θυμηθείτε πώς αντιδράσατε στην κριτική ως παιδί
Ίσως όταν δεχόσασταν μια επίπληξη από τους γονείς σας, απλώς στρέψατε το βλέμμα σας προς τα πάνω και σκεφτήκατε: «Πάλι τα ίδια...». Προσπαθήστε να δείτε αν αυτή η στρατηγική εξακολουθεί να λειτουργεί για εσάς σήμερα, όταν σκέφτεστε ήσυχα την κριτική στο σπίτι.
Αυτές οι στρατηγικές από την ψυχοθεραπεία και την εξάσκηση αποτελούν προτάσεις για το πώς μπορείτε να αντιδράσετε στην καταστροφική κριτική. Ωστόσο, δεν θα λειτουργούν πάντα και όχι πάντα εξίσου καλά. Αυτό είναι φυσιολογικό. Η καλύτερη προσέγγιση είναι να τις δοκιμάσετε σταδιακά και να αναπτύξετε το δικό σας προσωπικό «πακέτο στρατηγικής αντικριτικής». Όσο πιο συχνά τις χρησιμοποιείτε, τόσο πιο αποτελεσματικές θα είναι. Και κάτι ακόμα: Θα πρέπει επίσης να αποκτήσετε τη συνήθεια να αντιδράτε και στη θετική κριτική και να μην την αφήνετε να σας ταράζει. Αυτό ενισχύει την πρόθεση του άλλου ατόμου να σας υποστηρίξει.
Πώς να απαντήσετε στην εποικοδομητική κριτική
Όταν κάποιος σας προσφέρει εποικοδομητική κριτική με σεβασμό και κατανοητό τρόπο, σας δείχνει ότι σας σέβεται και θέλει να σας σχολιάσει για τις δηλώσεις ή τη συμπεριφορά σας. Αυτή η κριτική έχει ως στόχο να σας υποστηρίξει και όχι να σας χειραγωγήσει με οποιονδήποτε τρόπο προς όφελός του. Αντίθετα, είναι τελικά μια προσπάθεια ενίσχυσης της σχέσης και οικοδόμησης αμοιβαίας εμπιστοσύνης.
Επομένως, ευχαριστήστε το άτομο που σας επέκρινε και κάντε του ένα κομπλιμέντα. Φυσικά, δεν χρειάζεται να το ευχαριστήσετε για την ακατάλληλη κριτική αυτή καθαυτή, αλλά απλώς για το ότι εξέφρασε τη γνώμη του. Ενημερώστε το ότι θα λάβετε υπόψη σας αυτά που είπε. Αυτό θα σας εξοικονομήσει χρόνο και θα είστε επίσης ελεύθεροι να γελάσετε με την γελοία κριτική στο σπίτι. Και για κάθε κριτική που λαμβάνετε, κάντε τρία ειλικρινή κομπλιμέντα σε άλλους ανθρώπους. Μπορείτε να το κάνετε αυτό αυτοπροσώπως, μέσω email ή τηλεφωνικά. Σκεπτόμενοι τα κομπλιμέντα, αφιερώνετε τον χρόνο και την ενέργειά σας σε θετικά πράγματα. Σε πολλές περιπτώσεις, θα λάβετε ακόμη και κάτι θετικό σε αντάλλαγμα. -Πηγή: psychotipps.com
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου