12/10/2026
Απάντηση: Ο κήπος του Επίκουρου βρισκόταν
έξω από τις πύλες της Αθήνας.Προς τα τέλη του 3ου αιώνα π.Χ., ο φιλόσοφος Επίκουρος, ο οποίος καταγόταν από το νησί της Αθήνας, άνοιξε το σχολείο του σε έναν κήπο έξω από την πόλη. Η ιδέα του Επίκουρου ήταν πρακτικής φύσης: Ενώ ασχολήθηκε επίσης με φιλοσοφικές έννοιες, δηλαδή με τη θεωρία, αυτό που είχε μεγαλύτερη σημασία για αυτόν ήταν η εφαρμογή τους στην καθημερινή ζωή. Ο Επίκουρος έζησε τη φιλοσοφία του.
Η επιδίωξη της ευτυχίας στον Κήπο του Επίκουρου
Η επιδίωξη της ευτυχίας δεν πρέπει μόνο να διδάσκεται αλλά και να βιώνεται. Ο Επίκουρος ήταν αμερόληπτος στην επιλογή των μαθητών του. Η «απόδειξη» αυτού βρίσκεται στον διάσημο πίνακα του Ραφαήλ «Η Σχολή των Αθηνών». Διότι στο έργο του Επίκουρου -σε αντίθεση με τις απεικονίσεις άλλων φιλοσόφων- συγκεντρώνονται άνθρωποι όλων των ηλικιών. Από τη σημερινή οπτική γωνία, ο Επίκουρος μπορεί επομένως δικαίως να χαρακτηριστεί πρωτοπόρος όλων των πολυγενεακών έργων -αν και όχι υπέρμαχος των πάρτι για άτομα άνω των 30. Ο Επίκουρος δεν ήταν λάτρης των πάρτι, παρόλο που αυτό συχνά του έχει αποδοθεί.
Η απόλαυση ως ο στόχος της δράσης
Ο κήπος του Επίκουρου κατά καιρούς θεωρούνταν περισσότερο εξαρτημένος από τον έρωτα παρά από τη φιλοσοφία. Αυτό πηγάζει από την εσφαλμένη ερμηνεία της διδασκαλίας του για την απόλαυση, μια παρερμηνεία που επιμένει από την αρχαιότητα: Σύμφωνα με τον Επίκουρο, η απόλαυση - όπως αργότερα και με τον Σίγκμουντ Φρόιντ - είναι ο στόχος κάθε δράσης. Ωστόσο, δεν αναφερόταν στις ερωτικές υπερβολές και σε αυτό που σήμερα εννοούμε ως «να ζεις τη ζωή στο έπακρο», αλλά μάλλον στις μικρές χαρές της καθημερινής ζωής. Τόσο από την επικούρεια όσο και από την στωική οπτική γωνία, οι υπερβολές τελικά οδηγούν στη δυστυχία. Σύμφωνα με τον Επίκουρο, η απόλαυση πρέπει πάντα να μετριάζεται με μέτρο. Ο Επίκουρος δεν ήταν λάτρης του «σεξ, ναρκωτικών και ροκ εν ρολ».
Ασκητισμός
Εκτός από την ηδονή, ο ασκητισμός αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της φιλοσοφίας του Επίκουρου. Ο Στωικός φιλόσοφος προσπάθησε να ξεπεράσει τις επιθυμίες, καθώς αυτές αποτελούν πηγές φόβου και πόνου. Ο Επίκουρος, από τα αποσπάσματα του οποίου σώζονται μόνο λίγα, χρησιμοποιεί ζωντανή και παγκοσμίως κατανοητή γλώσσα:
«Ο αφύσικος πλούτος δεν ωφελεί την ανθρωπότητα περισσότερο από το να ξαναγεμίζεις ένα γεμάτο δοχείο με νερό. Διότι και τα δύο φαινομενικά ρέουν ξανά προς τα έξω.» Επίκουρος
Η προσέγγιση του Επίκουρου: Μετά την αποχή, μετά τη μείωση των απαιτήσεων, το μέσο, καλοστρωμένο πιάτο έχει ξανά πραγματικά υπέροχη γεύση. Για τον Επίκουρο, η φύση δεν είναι κάτι που πρέπει να ελεγχθεί, αλλά μάλλον ένας μηχανισμός εξισορρόπησης. Η φύση παρέχει όλα όσα χρειάζεται η ανθρωπότητα για την ευτυχία της.
«Αν ζεις σύμφωνα με τη φύση, δεν θα είσαι ποτέ φτωχός. Αν ζεις σύμφωνα με γνώμες, δεν θα είσαι ποτέ πλούσιος.» (…) «Αυτός που ακολουθεί τη φύση και όχι τις κενές γνώμες είναι αυτάρκης σε όλα. Γιατί, ενόψει του ό,τι είναι επαρκές, κάθε κατοχή είναι πλούτος, αλλά ενόψει των απεριόριστων επιθυμιών, ακόμη και ο μεγαλύτερος πλούτος είναι φτώχεια.» Επίκουρος
Τέλος στον φόβο των θεών
Οι θεοί, οι οποίοι στην αρχαία Ελλάδα και τη Ρώμη κατείχαν πολύ ανθρώπινα χαρακτηριστικά και δεν απέφευγαν κάθε είδους σκληρότητα, παίζουν έναν μάλλον ουδέτερο ρόλο στη φιλοσοφία του Επίκουρου. Υπάρχουν, αλλά λίγο ενδιαφέρονται για την ανθρωπότητα. Σύμφωνα με τον Επίκουρο, ο φόβος των θεών πρέπει να ξεπεραστεί, καθώς, όπως ο φόβος του θανάτου ή η αβεβαιότητα που περιβάλλει τη φύση της ηδονής και του πόνου, στέκεται εμπόδιο στην ευτυχία κάποιου. Ο Επίκουρος προσφέρει ένα αντίδοτο στον φόβο των θεών: Υποστηρίζει την ερμηνεία του κόσμου σύμφωνα με τη δική του κατανόηση. Αυτό μπορεί να ερμηνευτεί σήμερα ως μια μετατόπιση του πρώιμου Διαφωτισμού από τη θεολογία στις φυσικές επιστήμες, αλλά ο Επίκουρος είχε κάτι άλλο στο μυαλό του. Ήλπιζε κυρίως σε ένα ψυχοθεραπευτικό αποτέλεσμα: Κανείς δεν θα έπρεπε να φοβάται τους μερικές φορές δίκαιους και σκληρούς θεούς και θεές.
Συζήτηση προβλημάτων
Ο Επίκουρος έγραψε και συνέλεξε πολλά έργα για την εφαρμογή της φιλοσοφίας στη ζωή κάποιου. Ο φιλόσοφος προτείνει πράγματα που πλέον θεωρούνται απαραίτητα εργαλεία της ανθρωπιστικά προσανατολισμένης ψυχοθεραπείας: τα προβλήματα δεν πρέπει να καταστέλλονται αλλά να συζητούνται με φίλους· η αυτοανάλυση και η αυτοστοχασμός είναι αναπόσπαστα στοιχεία της Επικούρειας μεθόδου. Η φιλία με τους άλλους είναι απαραίτητη προϋπόθεση για μια ευτυχισμένη ζωή. Σύμφωνα με τον Επίκουρο, η ικανότητα για φιλία με τον ευρύτερο κόσμο αναπτύσσεται από τον μικρό κύκλο φίλων στον κήπο.
Μια παγκόσμια περιοδεία – όχι ευχαριστώ
Ωστόσο, θα ήταν λανθασμένη ερμηνεία του Επίκουρου να πιστεύουμε ότι έπρεπε να γνωρίσει αυτόν τον «μεγάλο κόσμο» σε όλες του τις πτυχές. Για τον Επίκουρο, αρκούσε να είναι κοσμοπολίτης στις σκέψεις του. Δεν χρειαζόταν μια παγκόσμια περιοδεία για να το πετύχει αυτό.
Η διαχρονική κληρονομιά της Σχολής του Επίκουρου
Πολύ μετά τον θάνατο του χαρισματικού ιδρυτή της, η σχολή του Επίκουρου συνέχισε να λειτουργεί, με στοιχεία που αποδεικνύουν την ύπαρξή της για περίπου 500 χρόνια. Αυτό αποδεικνύεται από τις συγκρούσεις μεταξύ των Επικούρειων και των αρχικά μη ενθουσιωδών ιδρυτών των χριστιανικών εκκλησιών, οι οποίοι φοβόντουσαν τον ανταγωνισμό.
Στωικισμός και Χριστιανισμός
Οι Χριστιανοί αντιτάχθηκαν στον Στωικισμό ως αντίπαλη κοσμοθεωρία. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι επικούρειες διδασκαλίες φυλάσσονταν κλειδωμένες στα αρχεία του Βατικανού με την ονομασία "Gnomologium Vaticanum" και κατά καιρούς θεωρούνταν ακόμη και χαμένες. Με την πάροδο του χρόνου, η σχέση μεταξύ Στωικισμού και Χριστιανισμού χαλάρωσε - οδηγώντας τελικά σε μια συγχώνευση των φιλοσοφικών και θεολογικών κοσμοθεωριών τους στον Χριστιανικό Στωικισμό.
ΥΓ: Ο κήπος του Επίκουρου βρισκόταν βορειοδυτικά της Ακρόπολης, όχι μακριά από την Ακαδημία του Πλάτωνα. Ωστόσο, η επίσκεψη στον πρώην χώρο εργασίας του Επίκουρου είναι προβληματική σήμερα. -Πηγή: philosophie-der-stoa.de & Φωτογραφία
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου