Ένας σταυρός από ακαθαρσίες, ζωγραφισμένος στον τοίχο του αποχωρητηρίου - Δέκα Μακεδονομάχοι νεκροί, γιατί πολέμησαν τους ιερόσυλους

 
11/1/2026

Οι Τούρκοι πολλές φορές και σε πολλά γεγονότα, κατά την τουρκοκρατία, είτε συμμαχούσαν με τους Βούλγαρους είτε τους υπερασπίζονταν. Αντίθετα, βασάνιζαν φρικτά και σκότωναν τους Έλληνες,

ακόμα κι όταν ήξεραν πως ήταν αθώοι. Αυτό μάς το μαρτυρά ο Μακεδονομάχος και συγγραφέας Γ. Μόδης (Μακεδονικός Αγών και Μακεδόνες Αρχηγοί): 

"Αψευδέστερη απόδειξη των πραγματικών τουρκικών διαθέσεων απέναντί μας είναι το φρικτό δράμα που ξετυλίχθηκε στη φυλακή την 3η Ιουνίου 1906. Είχε βρεθεί εκείνο το πρωί ένας σταυρός από ακαθαρσίες, ζωγραφισμένος στον τοίχο του αποχωρητηρίου ενός θαλάμου. 

Οι Έλληνες αναστατώθηκαν. Οι Βούλγαροι αδιαφόρησαν. Μια ελληνική επιτροπή πήγε να διαμαρτυρηθεί για την θανάσιμη προσβολή στον διευθυντή. Ο μουντίρ μπέη εφέντης προθυμοποιήθηκε να τιμωρήσει τους ιερόσυλους, υπό τον όρο να υποδείκνυαν ποιοι ήσαν. Και πρόσταξε ευθύς άμεση και αυστηρότατη έρευνα των Ελλήνων. 

Όταν οι πόρτες άνοιξαν για το κανονικό διάλειμμα, ξεχύθηκαν στην στενή αυλή οι δικοί μας με διαμαρτυρίες, φωνές, κραυγές, βρισιές. Του κάκου ο Καραλίβανος τούς συνιστούσε προσοχή, ψυχραιμία και κλείσιμο στους θαλάμους..."  

Οι λεβέντες Αγωνιστές της Μακεδονίας μας που είχαν συλληφθεί και οδηγηθεί στις φυλακές, δεν άντεχαν να βλέπουν το σύμβολο της Ορθοδοξίας, τον Σταυρό, βρωμισμένο από ακαθαρσίες. Ήθελαν να πιάσουν τους υπαίτιους, έγιναν οι αγριεμένοι ιππότες του Σταυρού! 

"Ο Ντήμκος, ένας Μοριχοβίτης αντάρτης με χωριάτικα ρούχα, είπε: "Για το Χριστός και Σταυρός είμαστε εντώ καπετάν Καραλίβανι". Άλλοι φώναζαν ότι έπρεπε να γλείψουν τις ακαθαρσίες εκείνοι που τις έκαμαν και ήσαν συνηθισμένοι να γλείφουν τη μελάνη και την υπογραφή τους. Άλλοι ζωηρότεροι εκραύγαζαν ότι με αίμα μόνο μπορούσαν να ξεπλυθούν. 

Ξαφνικά και χωρίς καμμιά αφορμή ο Σερτ Αλή, ένας άγριος Τουρκαλβανός από τους αρχηγούς της συνωμοσίας, έσπασε με ένα σταμνί το κεφάλι του Νάκου Χασιώτη. Πήραν τον τραυματία οι αξιωματικοί Καλομενόπουλος, Λεόντιος και Σταυριανόπουλος, να τον ιδή ο διευθυντής. 

Την ίδια στιγμή πλήθος Γκέγκηδες και Τούρκοι χύθηκαν διά μιας με τροχισμένες κάμες και μεγάλα μαχαίρια στους άοπλους δικούς μας. Οι στρατιώτες της φρουράς, οι χωροφύλακες, οι δεσμοφύλακες τούς πετούσαν ξιφολόγχες, μαχαίρια, ρόπαλα με τις κραυγές: "Βαράτε τους γκιαούρηδες".

Αρκετοί στρατιώτες πήραν μέρος στην επίθεση. Τον Κορυτσαίο Κώτση, που έτρεξε από το παράρτημα να βοηθήσει τον φίλο του Κόλα Μωραΐτη, που πάλευε με ένα ξύλο κληματαριάς εναντίον πολλών πάνοπλων Γκέγκηδων, τον ελόγχισαν εκεί που πηδούσε τα κάγκελα. 

Η γριά Μωραΐταινα, που είχε τρία άλλα παιδιά στο βουνό και έφθανε εκείνη τη στιγμή με μια πίτα για τον Κόλα της, σαν είδε να σπάνει το ξύλο στα χέρια του, αφού άπλωσε νεκρό ένα Γκέκα, και να πέφτει κάτω ο ίδιος βουτηγμένος στο αίμα, πέταξε την πίτα και έτρεξε με όλη την δύναμη των γεροντικών ποδιών της να ειδοποιήσει τον Μητροπολίτη. 

Δυο ώρες βάσταξε η άνιση πάλη ή ακριβέστερα η σφαγή. Επτά Έλληνες έπεσαν νεκροί και 60-70 πληγώθηκαν. Τρεις-τέσσαρες πέθαναν λίγο αργότερα από τις πληγές..." 

Εκείνα τα χρόνια τα πανδύσκολα του Μακεδονικού Αγώνα, οι Έλληνες δεν δίσταζαν να δώσουν την ίδια τους την ζωή για να υπερασπιστούν τον Σταυρό! Νεκροί και τραυματισμένοι έπεφταν, προκειμένου να ξεπληρωθεί η ιεροσυλία! Αυτό με την σημερινή καλοβολεμένη μας λογική δεν μπορούμε ούτε καν να το φανταστούμε!

Ωστόσο, τέτοια λογική δεν γνώριζαν οι πρόγονοί μας! Εκείνη την φρικτή ημέρα, επτά νεκρούς και καταματωμένους Λεβέντες μας τους πήγαν στο κοινοτικό νοσοκομείο, όπου "γυναίκες όλων των τάξεων και κατηγοριών τούς έπλυναν, τούς έντυσαν, τούς έκλαψαν και μοιρολόγησαν. Την άλλη μέρα όλος ο ελληνικός πληθυσμός παρακολούθησε τον ενταφιασμό. Δύσκολο να φαντασθεί κανείς υποβλητικώτερη κηδεία. 

Μπροστά το ένα πίσω από το άλλο τα επτά φέρετρα. Τα κρατούσαν στα χέρια νέοι. Το αμέτρητο πλήθος βάδιζε βουβό, σιωπηλό, σαν να είχε κοπεί από τον πόνο η λαλιά του..." 

Οι Τούρκοι δεν πείραξαν ούτε τρίχα από τους Βούλγαρους που είχαν διαπράξει την ιεροσυλία. Ήταν συνεργάτες. Οι τουρκικές αρχές προσπάθησαν να εμποδίσουν την νεκρική πομπή και απαγόρευσαν τους Έλληνες να περάσουν από εκεί που βρίσκονταν τα προξενεία των Μεγάλων Δυνάμεων. Μα οι Έλληνες δεν υπάκουσαν, γιατί ένοιωθαν βαρύ το χρέος να τιμήσουν τους επτά νεκρούς ήρωες. 

"Επειδή η αστυνομία είχε εμποδίσει τα στεφάνια, πήγαινε μπροστά ένα παιδάκι με ένα Σταυρό από βυσσινί τριαντάφυλλα, όπως το αίμα των παλληκαριών, που είχε χυθεί στη φυλακή για την τιμή του Σταυρού. Ύστερα από λίγες ημέρες έγινε η ταφή άλλων τριών πληγωμένων της φυλακής..."

Αιωνία η μνήμη των αδερφών μας που έδωσαν την ζωή τους για να ζούμε εμείς σήμερα ελεύθεροι! Δυστυχώς και τραγικώς, όπως καταδεικνύεται μέσα από τα σύγχρονα γεγονότα, δεν καταφέρνουμε να υπερασπιστούμε την πατρίδα μας και τους νεκρούς της...