Ανδρόνικος Ματθαίος, κατάσκοπος: Η φοβερή και ελληνοπερήφανη απολογία του στο Ανώτατο Γερμανικό Στρατοδικείο

7/3/2026

Μετά από 42 μερόνυχτα στην φυλακή με φρικτά βασανιστήρια, ο Ματθαίος Ανδρόνικος που είχε ήδη δει δολοφονημένους του δύο συμπολεμιστές του, Λιάκο και Ρούσσο, οδηγήθηκε στο Ανώτατο Γερμανικό Στρατοδικείο, σε μια δίκη που έγινε η ταφόπλακα της σύντομης ζωής του.

Η συγκλονιστική απολογία του:

-Στην Αθήνα, όπως μάθατε, βρίσκομαι εδώ κι έξι μήνες. Στο διάστημα αυτό προσπάθησα με τον φανατικότερο ζήλο να σας κάνω όσο μπορούσα μεγαλύτερο κακό και μεγαλύτερες ζημιές. Τώρα με πιάσατε και ξέρω πολύ καλά την ποινή που θα μου επιβάλετε. Είμαι όμως περήφανος για ό,τι σας έκανα. Ούτε μετανιώνω ούτε καταδέχομαι να σας ζητήσω καμμιά επιείκεια. Τίποτ΄ άλλο. 

Η ηρωική αυτή απολογία του νεαρού Έλληνα, έκανε τεράστια εντύπωση και κατάπληξη στους Γερμανούς. Ο πρόεδρος του στρατοδικείου, συνταγματάρχης Ράνκε, χτύπησε το χέρι του στην έδρα και γυρίζοντας στους στρατοδίκες τούς είπε αρκετά δυνατά, ώστε να τον ακούσουν κι οι συνήγοροι: 

-Είναι πραγματικό παλληκάρι, ένας αληθινός στρατιώτης!...

Όταν σε λίγο βγήκε η απόφαση της σε θάνατο καταδίκης του, ο Ανδρόνικος την άκουσε με απόλυτη αταραξία και περιφρόνηση. Βαριά αλυσοδεμένος, μα με το μέτωπο ψηλά, με το γλυκό του χαμόγελο στο στόμα και με τα μάτια πλημμυρισμένα από κάποιο υπέροχο όραμα - το όραμα της ελεύθερης Ελλάδας - ακολούθησε τους δήμιους του που τον έβαλαν σ΄ ένα καμιόνι για να τον μεταφέρουν στις φυλακές. 

Από τη στιγμή εκείνη ο πατέρας του άρχισε τις απεγνωσμένες προσπάθειές του για να πετύχει μια άδεια που θα του επέτρεπε να επισκεφτεί τον γιο του στου "Αβέρωφ". Και πραγματικά το κατόρθωσε ύστερα από δυο μέρες. Μόλις τον είδε ο Ματθαίος, παρόλη τη συγκίνησή του, του είπε χωρίς να τρέμει η φωνή του:

-Πατέρα, ήθελα να σ΄ έβλεπα να μπαίνεις με το μέτωπο ψηλά. Πρέπει να είσαι περήφανος για μένα, όπως είμαι κι εγώ για ό,τι έκανα. Ναι, είμαι βέβαιος ότι θα περηφανεύεσαι μια μέρα για την πράξη μου... 

Όταν κτύπησε το κουδούνι, ειδοποιώντας ότι τέλειωσε η ώρα της επισκέψεως στους καταδίκους, ο νέος αγκάλιασε τον πατέρα του, τον φίλησε ατάραχος για τελευταία φορά και συμπλήρωσε:

-Θέλω να σε παρακαλέσω για κάτι, πατέρα, προτού χωριστούμε για πάντα. Είναι η τελευταία χάρη που σου ζητώ. Επειδή ξέρω ότι είσαι λίγο οξύθυμο, λιγάκι νευρικός, όπως είμαστε όλοι οι Ανδρόνικοι, μη χαλάσεις ποτέ την καρδιά της μανούλας μου. Μην της πεις ποτέ πικρό λόγο. Όταν καμμιά φορά θυμώνεις, να σκέφτεσαι πως στο ζήτησε για τελευταία χάρη το παιδί σου που πέθανε και να ηρεμείς. 

Αυτά ήταν τα λόγια που άκουσε για τελευταία φορά ο τραγικός πατέρας από τον γιο του.

Για το μετριασμό της ποινής του κατέβαλε μεγάλες προσπάθειες ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Δαμασκηνός. Μάταιος κόπος. Τίποτε δεν άλλαξε τον δρόμο της μοίρας του.

Λίγο προτού εκτελέσουν των ηρωικό νέο, η πόρτα του κελιού του άνοιξε και μπήκε μέσα ο εφημέριος της Αγίας Τριάδος των Αμπελοκήπων, πάτερ Αλέξανδρος Σεφεριάδης, ένας σεβάσμιος γέροντας ογδόντα χρονών. Αυτόν διάλεξαν οι γερμανοί για εξομολογητή του.

Ο Ανδρόνικος μόλις τον είδε, σηκώθηκε, του φίλησε το χέρι και βαθύτατα συγκινημένος τού είπε:

-Παπά μου, σ'  ευχαριστώ που ήρθες να μ΄ εξομολογήσεις και να με μεταλάβεις για να πεθάνω σαν χριστιανός. Μα θα σε παρακαλέσω πολύ να μην θελήσεις να με παρηγορήσεις. Αν το κάνεις, θα με μειώσεις, γιατί δεν έχω ανάγκη από παρηγοριά. Εξετέλεσα πλήρως το καθήκον μου προς την πατρίδα, είμαι περήφανος γι΄ αυτό και βλέπεις πόσο ψύχραιμος αντιμετωπίζω τον θάνατο. Πάρε, παπά. την ταμπακιέρα μου. Στη χαρίζω για να με θυμάσαι, δεν μου χρειάζεται πια. Μόνο σε παρακαλώ δώσε μου αν έχεις λίγο χαρτί και μολύβι για να κάνω ένα τελευταίο γράμμα στον πατέρα μου.

Έσκισε ο παπάς δυο φύλλα από το σημειωματάριο του, τούδωσε το μολύβι του κι Ανδρόνικος, χωρίς να τρέμει το χέρι του, έγραψε... Συνεχίζεται. 

Πηγή: "Έλληνες και ξένοι κατάσκοποι στην Ελλάδα", του Γιάννη Β. Ιωαννίδη, β΄ έκδοσις, εκ. Πεζός Λόγος, Αθήναι 1960 - Το πρωτότυπο κείμενο είναι γραμμένο στο πολυτονικό σύστημα και η φωτογραφία δημιουργήθηκε με την βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης. 

Σημείωση: Στα χρόνια της ειρήνης που ακολούθησαν, και μέχρι σήμερα, κι ενώ τιμούνται διάφοροι ως αντιστασιακοί, ο Ματθαίος Ανδρόνικος, όπως και οι συμπολεμιστές του, δεν αναφέρονται πουθενά! Τραγικό και ντροπιαστικό, αλλά και επικίνδυνο είναι όταν περιφρονούμε τους πραγματικούς ήρωες που πρόσφεραν τα νιάτα τους δώρο στην πατρίδα μας.